Professionele cultuur van samenwerken

Inzicht

De (aangepaste) kwaliteitspiramide voor eigentijds toetsen en beoordelen van Joosten-ten Brinke & Sluijsmans (2012) biedt de mogelijkheid om op een gestructureerde manier inzicht te geven in het brede en complexe veld van toetsing en examinering. Vanuit dit model kan geanalyseerd worden welke interventies op welk niveau noodzakelijk zijn om de toetskwaliteit te verbeteren en te borgen en gemeenschappelijk gedragen kwaliteitsstandaarden te ontwikkelen.

In de kwaliteitspiramide voor toetsen en beoordelen worden drie niveaus onderscheiden.

Strategisch niveau

Op dit niveau gaat het vooral om de kwaliteit van het toetsbeleid dat kaderstellend is voor het ontwerpen van het toetsprogramma en de daarvan afgeleide toetsen en toetsopdrachten.

Tactisch niveau

Op dit niveau gaat het vooral om de kwaliteit van het toetsprogramma dat ontworpen wordt op basis van de uitgangspunten zoals geformuleerd in het toetsbeleid.

Operationeel niveau

Op dit niveau gaat het vooral om de kwaliteit van de afzonderlijke toets- en beoordelingsinstrumenten en de kwaliteit van de taken, opdrachten en/of items

Kwaliteitsverhoging

De niveaus staan niet op zichzelf. Kwaliteit van toetsing wordt geborgd door consistentie tussen de drie niveaus. Is de kwaliteit op het operationele niveau niet op orde of los van de aangegeven kaders ontwikkeld, dan heeft dit een negatieve invloed op de kwaliteit van de bovenliggende niveaus. Andersom, idem dito. Als onduidelijk is wat de visie op leren is en deze niet consistent vertaald is naar de andere niveaus, heeft dit zijn uitwerking op de kwaliteit van het toetsprogramma, de toetsen, de onderliggende opdrachten en de manier waarop studenten zich voorbereiden op de toets en er geleerd wordt. Consistentie tussen de niveaus leidt tot kwaliteitsverhoging (Joosten-ten Brinke, 2011).

Randvoorwaarden toetskwaliteit

Randvoorwaarden voor het leveren van toetskwaliteit zijn de professionele cultuur van samenwerken en de toetsorganisatie. Idealiter wordt gestart met het formuleren van het toetsbeleid dat kaderstellend is voor de andere twee niveaus. Wanneer op strategisch niveau bijvoorbeeld gekozen wordt voor het digitaliseren van de toetsen, moet dit vertaald worden naar het tactische en het operationele niveau. Beleidsontwikkeling is een cyclisch proces en kent geen begin- en eindpunt. Urgente problemen op het ene niveau moeten immers aangepakt worden zonder dat er eerst een uitgebreide analyse op het andere niveau wordt uitgevoerd. Voor elk niveau geldt structurele evaluatie zodat het toetsbeleid getoetst en geoptimaliseerd kan worden. Hierdoor kunnen er gezamenlijke kwaliteitsstandaarden ontwikkeld worden.


Bronnen
Jaspers, M., & Zijl, E. van. (2014). Samenwerken aan toetskwaliteit in het Hoger Onderwijs. Eindhoven, Nederland: Fontys Hogescholen. 
Joosten-ten Brinke, D. (2011). Eigentijds toetsen en beoordelen [Lectorale red].  Eindhoven: Fontys Hogescholen  
Joosten-ten Brinke, D., & Sluijsmans, D. (2012). Tijd voor toetskwaliteit: het borgen van toetsdeskundigheid van examencommissies [Time for Assessment Quality: Safeguarding the Assessment Competences]. TH&MA, 19(4), 16-21