“Coronavrije bubbels door intelligent testen”

Update 22.03.2021

Het ministerie van OCW wil in september, bij de aanvang van het studiejaar 2021/22 – en indien mogelijk nog eerder – het mbo, hbo en wo zo ‘normaal’ mogelijk van start laten gaan. Dat betekent zoveel mogelijk weer fysiek onderwijs, mede met de inzet van (snel)testen, aanvullend op overige beschermende maatregelen als mondkapjes, spatschermen en looproutes.

Er is landelijk een achttal pilots opgezet die een zo compleet mogelijk beeld moeten geven van de mogelijkheden hiervoor. Iedere pilot heeft een eigen opzet. De pilot “Coronavrije bubbels door intelligent testen” is geïnitieerd is door 2 lectoren van het lectoraat van Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen (FH-TNW) Anne Loonen en Joost Schoeber. In die pilot werken FH-TNW, het Summa College en de TU/e samen met een aantal externe partners (Jeroen Bosch Ziekenhuis, GGD, Scan Europe en Sure Laboratories) aan het creëren van coronavrije bubbels waardoor fysiek onderwijs weer mogelijk is met minder/geen beperkingen

Naast de hoofddoelstelling is het ook de bedoeling dat:

·         het gevoel van veiligheid wordt vergroot voor die vormen van praktijkonderwijs waarvoor het niet mogelijk is de 1,5m in acht te nemen;

·         De 1,5m maatregelen waar nodig veilig losgelaten kunnen worden (in afstemming met OCW) zodat de ruimtes voor onderwijs slimmer benut kunnen worden
en meer studenten fysiek onderwijs kunnen krijgen;

Mensvriendelijke testmethodiek

Door het lectoraat Applied Natural Sciences (ANS) van FH-TNW en haar samenwerkingspartners is een mensvriendelijke testmethodiek ontwikkeld, het 3T shield concept, bestaande uit digitale triage (invullen van een vragenlijst), een PCR-speekseltest en traceren van eventuele coronabesmettingen. Is de uitslag van de digitale triage negatief dan kun je naar de campus komen.

Met de digitale triage en de PCR-speekseltest (niet te verwarren met sneltesten) is deze pilot een unicum binnen de acht landelijke pilots.

Recente onderzoeken, ook van het lectoraat van FH-TNW, laten zien dat PCR-speekseltesten een superieur alternatief kunnen zijn voor sneltesten met keel-/neusswabs. Er zijn meerdere voordelen bij het gebruik van PCR-speekseltesten:

·         speekselafname is een niet-invasieve methode,

·         er is geen specialistisch personeel nodig,

·         afname kan door te testen persoon zelf worden gedaan (ook kinderen onder toezicht),

·         afname is sneller en goedkoper.

·         PCR-testen zijn veel gevoeliger en betrouwbaarder dan huidige sneltesten

Snelheid, nauwkeurigheid en veiligheid

Hoe kunnen we weer veilig fysiek onderwijs geven? Dat is de kernvraag van het project. Fysiek onderwijs is cruciaal omdat niet alles online kan. Denk bijvoorbeeld aan technologische en natuurwetenschappelijke opleidingen, maar ook sport- en kunstopleidingen. Gelukkig is de mogelijkheid voor praktisch onderwijs in deze tijd gebleven, maar het ontbreken van de interactie tussen studenten en docenten en de onmogelijkheid van 1,5 m afstand houden levert beperkingen op die uiteindelijk invloed hebben op de kwaliteit van het onderwijs.

Hoe veilig is het onderwijs in een coronavrije bubbel? Dat is een tweede belangrijke vraag. Naast een negatieve test is een gevoel van veiligheid enorm belangrijk, zeker als we de 1,5 m loslaten. Daartoe is samenwerking gezocht met het lectoraat van Mens en Gezondheid. Zij gaan het gevoel van veiligheid meten en monitoren. Er is in de pilot ook veel aandacht voor de medische, ethische en juridische kant van de methode. Ook daarvoor worden specialisten ingeschakeld.

Hoe snel is met de coronavrije bubbel fysiek onderwijs weer mogelijk?  De minister praat over de start van het studiejaar 2021-2022. Dat betekent dat in september de coronavrije bubbels gerealiseerd zouden moeten worden voor een grote student- en medewerkerspopulatie. Snelheid is geboden, maar nauwkeurigheid ook. Daarom zal fysiek onderwijs op locatie zonder de geldende coronamaatregelen ook niet eerder dan september mogelijk zijn. De testmethodiek moet uiteraard sluitend zijn.

Activiteiten in de komende weken

  1. Tot en met week 12 is de klinische validatie van de testmethodiek uitgevoerd.Er vond in deze periode ook een technische test plaats van de triage-en platform met 10-20 gebruikers
  2. In week 12 is er gestart met het testen van 20 medewerkers en studenten van het lectoraat ANS en medewerkers van SureLabs. Zij gaan minimaal 4 weken werken met het 3T-shield concept, met inachtneming van de bestaande coronamaatregelen. Er wordt gekeken naar praktische uitvoerbaarheid van teststraat en bijbehorende logistiek, de werkbaarheid van de werkprocessen en de (veiligheids)beleving van de medewerkers. De teststraat wordt bij SureLabs in Helmond ingericht. Daar kunnen de samples ook verwerkt worden.
  3. Vervolgens vindt een opschaling plaats naar 200 gebruikers van Nexus. Wie dat precies zijn, is nu nog niet bekend. In deze fase komen onder andere zaken als opzetten van een grootschalige teststraat, opzet van een datamanagementsysteem met inachtneming van privacy en gegevensbescherming en verwerking van datagegevens in beeld. Vervolgens wordt gekeken naar een volgende opschaling die half april aan de orde is.

    Hoe e.e.a. precies vorm krijgt, is nu nog niet duidelijk. Zodra daar meer over bekend is, komt dat uiteraard in een volgende update aan de orde.

  4. Vanaf mei, als de testresultaten van de diverse pilots in den lande bekend zijn, worden ze vergeleken en kijkt het ministerie naar geschikte methode(s) die dan wellicht na de zomervakantie ingevoerd kunnen worden.

Belangstelling en informatie

De belangstelling voor de pilot is groot. Niet alleen van de zijde van OCW en de besturen van de aangesloten instellingen, maar ook van de pers en uiteraard van de ROC’s, hogescholen en universiteiten die graag zo snel mogelijk weer fysiek aan de slag willen (zonder de 1,5 m). De projectgroep is zich bewust van de belangstelling en begrijpt ook dat veel partijen bij de pilot willen aanhaken en vooral op de hoogte willen blijven van de voortgang en de mogelijke implicaties van de pilot op de eigen onderwijsorganisatie.

Daarom verschijnt er in de komende weken regelmatig een informatie update in de vorm van een korte nieuwsbrief. Omdat de ontwikkelingen in de pilot snel gaan en omdat snel handelen is geboden hebben project- en stuurgroep ervoor gekozen de pilot vooralsnog te “beperken” tot het Nexusgebouw van Fontys met medewerkers en studenten van de opleidingen die in dat gebouw vertegenwoordigd zijn. De reden hiervoor is dat het merendeel van de projectgroepleden in Nexus werkt in de daar aanwezige laboratoria.

We willen de informatievoorziening naar alle partners en andere belanghebbenden zo actueel en snel mogelijk laten plaatsvinden. Maar het kan voorkomen dat door de snelheid waarmee gehandeld moet en kan worden, de informatie misschien iets later komt dan verwacht. Dat is niet onze bedoeling, maar soms niet te vermijden.

De projectgroep is enthousiast en voortvarend aan de slag gegaan en tot nu toe zijn de resultaten veelbelovend. We wensen de projectleden, alle partners en alle medewerkenden enorm veel  succes! Voor een veilige onderwijsomgeving waarin we weer fysiek aan de slag kunnen, is het welslagen van deze pilot van groot belang.

Laura Kallenberg, projectmanager

Maarten van Andel, directeur TNW 

Wil je meer weten over de pilot? Neem dan contact op met Angélique Jansen, communicatie-adviseur bij FH-TNW. (angelique.jansen@fontys.nl, 0654697740