Onderzoek

Onderzoeksmethode: in en door de praktijk

We doen onderzoek in en door middel van de praktijk. Dat wil zeggen dat we kennis ontwikkelen door ons actief te verhouden ten aanzien van ontwikkelingen in het veld in nauwe samenwerking met publieke en private partners.

We volgen daartoe een ontwerpende onderzoeksmethode, waarbij het ontwikkelen van prototypes en de reflectie daarop hand-in-hand gaan (Raijmakers, Arets, 2016).

Het lectoraat balanceert op het snijvlak tussen onderzoek, onderwijs en ondernemerschap; kennis ontwikkeld in samenwerking met partners uit de praktijk worden altijd vertaald naar het onderwijs en visa versa.

  • Onderzoekslijn 1: Digitaal & ethisch verantwoorde journalistiek

    Hoe kunnen opkomende technologieën (met een focus op AI, VR & AR) betekenisvol worden ingezet in de journalistiek?

    Smart Thorn in the Digital Side

    In hoeverre zijn journalisten in staat om een maatschappelijk brede discussie over verantwoorde digitalisering op ons samenleving te entameren? Welke tools en kennis hebben ze nodig om een slimme luis in de digitale pels te zijn? Voor dit traject analyseren we 3 casestudies binnen 3 gemeenten in Noord- Brabant:
    • In 2015 ondertekenden Huawei en de gemeente Tilburg de intentie om gezamenlijk het Smart City concept voor de stad te ontwikkelen.
    • Dit jaar start Helmond met het experiment Smart City district: bewoners in de wijk Brandevoort krijgen in ruil voor hun data korting op de huur.
    • Eindhoven living lab Stratumseind combineert sensor- en datatechnologie om het veiligheidsgevoel te verbeteren

    De ambitie is het ontwikkelen van een theoretisch raamwerk evenals een praktische toolkit voor journalisten om meer digital en ethical savvy te worden.

    Bellingcat Bootcamp

    Lectoraat in samenwerking met Residenties & IMPAKT & FHJ, HU

    In het weekend van 10, 11 en 12 mei organiseren we een Bellingcat Bootcamp waarin we trachten de onderzoeksmethoden van Bellingcat toe te passen op lokale vraagstukken.
    Op vrijdag 10 mei krijgen daartoe studenten van de participerende opleidingen (UU, HKU, HU, ROC, FHJ) een crashcourse Bellingcat.
    Op 11 en 12 mei gaan in totaal 30 studenten en hun begeleidende docenten met lokale thema’s aan de slag op de redactieruimte van De Utrechtse Internet Courant. De inzichten worden op 12 mei gedeeld met publiek in het aanpalende Café Camping Ganspoort.

    Ai als journalistieke enabeler

    Partners: Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie, De Utrechtse Internet Courant, Milvum met steun van SIDN fonds.

    Hoe kunnen we met inzet van artificiële intelligentie journalisten empoweren? In dit project ontwikkelen we een slim adresboek, waarbij journalisten tijdens het redactieproces de beste experts op een specifiek thema krijgen aangereikt. Simultaan hieraan verkennen we hoe deze tool bijdraagt aan het ontwikkelen van een nieuw journalistieke ecosystemen waarbij journalisten, publiek en experts samenwerken aan betrouwbaar nieuws. zie: journalistnavigator.com

    Automatische Nieuwsredactie

    Partners: Lectoraat Media, Narratie en Interactie in samenwerking met Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie, Universiteit van Tilburg, Persgroep met steun van SIA RAAK.

    In hoeverre kunnen geautomatiseerde zoek- en tekstverwerkingssystemen betekenisvol worden ingezet in de journalistiek? In het vierjarige onderzoek 'Automatische Nieuwsredactie' verkennen we de ontwikkeling en inzet van automatische redactiesystemen. In dit onderzoek gaat de ontwikkeling van prototypes (robot-journalisten) en de reflectie op de effectiviteit en wenselijkheid ervan hand-in-hand.

    Immersieve Journalistiek

    Partners: Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie in samenwerking met Broeinest

    Kunnen we met inzet van Virtual Reality (VR) meer immersieve journalistieke producties maken? Wat als we bijvoorbeeld geuren toevoegen aan een VR oorlogsreportage? Kunnen we verhalen maken in 360 graden en in hoeverre voegt dat betekenis toe?

    Fontys heeft sinds de zomer van 2018 een heuse VR-cave in de eigen mediatheek. In de cave verkennen onderzoekers, studenten en speciaal daarvoor geïnviteerde ontwerpers in residence gezamenlijk of en hoe VR een betekenisvolle rol kan spelen in de journalistiek.

  • Onderzoekslijn 2: Mensgerichte journalistiek

    De nieuwsconsument, die vaak ook ten dele producent is, kan (en moet) actiev(er) worden betrokken waar het gaat om het maken van verhalen die aansluiten bij behoeften. Ook kunnen we de kennis en expertise van de nieuwsgebruikers slimmer inzetten bij het redactieproces. In het lectoraat onderzoeken we voortdurend hoe we het publiek gerichter kunnen betrekken bij het onderzoeks-, redactie- of publicatieproces.

    Onderzoek Duurzame Wederkerigheid

    Partners: Nu.nl & MMGA

    Afgelopen jaar is de start up Make Media Great Again (MMGA) in samenwerking met NU.nl gestart met een experiment rondom publieke annotatie. De ambitie is om lezers gericht te betrekken bij het verifiëren van nieuwsberichten evenals hun kennis en kunde uit te nutten voor het verbeteren van de journalistieke verslaglegging.
    Bij de start van het traject, in september 2018, hebben zich 300 vrijwilligers aangemeld om gedurende de periode van minimaal een jaar als annotator betrokken te zijn bij het traject.
    Wat zijn de motieven van annoteerders om te participeren? Wat verwachten ze terug voor hun bijdrage?

    Kiezer centraal

    Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie en Provincie Brabant

    In de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen onderzoeken we welke maatschappelijke thema’s Brabantse kiezers echt aan het hart gaan.
    Student-onderzoekers interviewen daartoe bewoners uit diverse Brabantse gemeenten. De gegenereerde kwalitatieve data zal worden geanalyseerd en als input dienen voor de Provinciale Verkiezingsdebatten in maart 2019. Hierbij verkennen we tevens een meer strategische journalistieke rol in de verkiezingen. De journalistieke content rondom de verkiezingen wordt doorgaans vooral bepaald door prognoses, verkiezingsdebatten en exitpolls. Op basis van dit onderzoek willen we juist diepe inzichten genereren over thema’s die Brabanders echt belangrijk vinden en verkennen we hoe de kwalitatieve data zich verhouden ten opzichte van de meer kwantitatieve data uit de polls.

    Mapping Brabant

    Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek heeft de afgelopen twee jaar een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de nieuwsecosystemen van de vier grootste steden van Nederland. Daarbij is gekeken naar het aanbod van nieuws van verschillende mediapartijen, hyperlocals en niet-journalistieke partijen.
    De Universiteit Leiden heeft onlangs ook het medialandschap in Zuid Holland in kaart gebracht.
    Naar analogie van deze onderzoeken heeft Provincie Noord-Brabant het lectoraat gevraagd een scan te maken van het Brabantse nieuwsecosysteem. Naast het aanbod van nieuws, zullen we ook kijken naar de nieuwsconsument; hoe maakt hij gebruik van het aanbod? Worden zijn behoeften ingevuld?

    Follow the Issue: publieksgerichte onderzoeksjournalistiek

    Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie in samenwerking met De Utrechtse Internet Courant met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek

    Follow the Issue biedt nieuwsconsumenten de mogelijkheid onderwerpen of gebeurtenissen te blijven volgen nadat ze voor het eerst in de publiciteit zijn gekomen. Door middel van een FTI (Follow the Issue)- knop onderaan artikelen, geven gebruikers aan of ze een follow-up willen ontvangen. Daarbij kunnen ze tevens aangeven of ze interesse hebben in een politieke, sociale of meer economisch gekleurde follow-up. Het eerste follow-up artikel wordt gratis aangeboden. Voor iedere volgende follow-up wordt een bijdrage van €1,- gevraagd.
    Door middel van deze 'widget' onderzoekt het Lectoraat nieuwe verdienmodellen voor vervolgjournalistiek. Tevens verkennen we hoe journalisten op basis van de aangegeven wensen en interessegebieden van nieuwsgebruikers meer publieksgerichte content kunnen maken.

    Trust & Truth: ontwerpen van journalistiek vertrouwen

    Op basis van het experiment 'Kiesfeiten', waarbij we tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2017 wetenschappers en journalisten aan elkaar koppelden (in de vorm van peer reviewed journalism), hebben we ervaren dat er veel interesse en bereidheid bestaat vanuit diverse expertisegroepen om journalisten te ondersteunen in het redactie- en onderzoeksproces. We denken dat deze ondersteuning ook kan helpen bij het gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor betrouwbaar nieuws.

  • Onderzoekslijn 3: Ontwerpen van nieuwe rollen en praktijken

    Ondanks alle veranderingen binnen het journalistieke landschap, blijven de journalistieke rollen als informatiebrenger, als waakhond en als voeder van het publieke debat onmiskenbaar belangrijk. Die rollen moeten mogelijk wel anders ingevuld worden. Ook komen er nieuwe rollen bij. Binnen deze onderzoekslijn verkennen we hoe de journalistiek relevant blijft en welke vaardigheden daartoe noodzakelijk zijn.

    Digital & Responsible Journalism: Tools, Mindsets

    Lectoraat Journalistiek en Verantwoorde Innovatie in samenwerking met The Human Story, Broeinest

    Het lijkt evident dat journalisten in een sterk gedigitaliseerd landschap moeten beschikken over digitale vaardigheden. Maar moeten ze daartoe vooral leren slim te zoeken op internet of zouden ze ook moeten leren coderen? Moeten ze trolls en bots slechts leren herkennen of wellicht ook te lijf gaan?
    Hoe kunnen journalisten bovendien de juiste vragen stellen aan de opkomende technologieën, vooral waar het gaat over de sturingsmechanismen ervan. Hiervoor werkt het lectoraat samen met The Human Story, een mediaplatform gericht op het verbinden van technologie en humanities.

    Weerbaarheid Fakenieuws

    Factory, Drog & HU (KIEM aanvraag en impuls stimulering door Logeion)

    De belangrijkste bedreigingen voor desinformatie is wellicht de vraag in welke mate we ons erdoor laten beïnvloeden. Vooralsnog wordt er vooral veel gespeculeerd over de vermeende effecten van desinformatie op het verkiezingsgedrag, maar kunnen die effecten nog niet gestaafd worden met academische kennis.

    Hoe kunnen inzichten uit de gedragswetenschappen helpen bij het ontwikkelen van effectieve interventies voor het verhogen van de weerbaarheid tegen desinformatie? Die vraag vormt de basis van dit onderzoek, waarbij we op basis van real live casestudies van DROG en Mediawijzer interventie strategieën testen bij diverse doelgroepen om op basis daarvan het bestaande media educatie aanbod en gewenste nieuwe interventies te ontwikkelen en testen.
    We maken daarbij gebruik van het gedragsmodel Persuasive by Design en Gedragslenzentoolkit ontwikkeld door het Publab van Hogeschool Utrecht.

    Sfeerafbeelding Fontys