Professionele verantwoordelijkheid

De kanteling vraagt van professionals om hun professionele verantwoordelijkheid in een nieuw licht te bekijken. Dit brengt een aantal vraagstukken met zich mee, die van invloed zijn op de betekenisverlening aan de eigen professionele verantwoordelijkheid, de (professionele) verantwoordelijkheid van anderen en de wijze waarop een professionals zich tot deze uiteenlopende verantwoordelijkheden verhoudt.

De beoogde kanteling maakt bijvoorbeeld een aantal continuüms zichtbaar, waarvoor nog niet is uitgekristalliseerd hoe een professional zich daar in de praktijk toe kan verhouden. Tegelijkertijd wordt vanuit de lokale overheid een beoogde richting ingegeven via geformuleerd beleid.

Een van deze continuüms is het generalistisch versus het specialistisch werken. Naast de meer traditionele specialistische professionals is sinds een aantal jaren de generalistisch werkende professional in opkomst. De achterliggende gedachte is dat de generalist het eerste aanspreekpunt is voor de jeugdige en zijn gezin, zoveel mogelijk vragen (al dan niet in teamverband) oppakt en bij vraagstukken waar zijn professionaliteit ontoereikend is een jeugdige en zijn gezin doorverwijst naar specialistische zorg.

Naast de vraag wat nu precies het kantelpunt is voor doorverwijzen en hoe zo’n kantelpunt kan worden geconcretiseerd, heerst onduidelijkheid over wie regie voert na een doorverwijzing; de generalist die dit oorspronkelijk al deed of de professional met zijn specialistische competenties. Daarnaast zijn er situaties waarin specialisten reeds aanwezig waren alvorens generalisten betrokken raakten. Hoe verhouden verschillende professionals zich tot elkaar in een dergelijke situaties? En wat doe je met je professionele achtergrond als deze is gevormd vanuit een specialistisch vakmanschap en de specialistische werkervaring die je tijdens je loopbaan hebt opgedaan? Tegelijkertijd klinkt de wens van de overheid duidelijk door in beleid, deze beoogt via het generalistisch werken het aantal doorverwijzingen naar de specialistische zorg te reduceren.

Een vergelijkbaar dilemma doet zich voor bij het continuüm preventieve versus curatieve zorg. Ook hier is het de vraag hoe professionals optimaal gebruik kunnen maken van elkaars expertise, terwijl vanuit de overheid in beleid een tendens zichtbaar is waarbij zij streeft naar een samenleving waarin zoveel mogelijk situaties ambulant worden afgevangen. Hoewel multidisciplinaire samenwerking op zichzelf geen nieuw thema is, was dit voorheen vooral sectoraal georganiseerd, terwijl de kanteling van professionals vraagt om samenwerking sector-overstijgend aan te gaan.

Binnen deze onderzoeklijn staat daarmee het kijken naar de professionele verantwoordelijkheid van de professional zelf en de (professionele) verantwoordelijkheid van andere betrokkenen centraal evenals de vraag hoe optimaal gebruik kan worden gemaakt van elkaars expertise in situaties waarin het creëren en borgen van een gezonde en veilige opvoeding en ontwikkeling van jeugdigen centraal staat.