Lectoraat Werkplekleren

Dr. Bob Koster

Telefoon:08850-87922
E-mail: b.koster@fontys.nl

Download lectorale rede

Uitgesproken in verkorte vorm, door dr. Bob Koster op 15 november 2014.

  • Leren op de werkplek

    Tijdens hun opleiding zijn studenten van de lerarenopleiding verschillende perioden op een school voor voortgezet onderwijs en/of mbo. Die school is voor hen niet alleen een werkplek maar ook een plek waar ze het beroep van leraar steeds beter in de vingers krijgen.

    Binnen het lectoraat Werkplekleren richten wij ons op drie aspecten van het beroep: het leren lesgeven in het (school)vak, zicht krijgen op wie je bent als leraar (‘de leraar als persoon’) en het ontwikkelen van een onderzoekende houding als toekomstig leraar.
    We werken, op basis van onderzoek, ideeën uit over hoe studenten deze drie aspecten nog beter kunnen ontwikkelen in de tijd die ze op school doorbrengen.

    Een algemene clip over het lectoraat vindt u hierboven.

    Over elk van de onderzoeken van het lectoraat is een clip beschikbaar. Daarbij hoort ook een samenvatting waarin in twee alinea’s wordt aangegeven wat de aanleiding is voor het onderzoek en wat het heeft opgeleverd. Daarnaast is er een wat uitgebreider verslag van het onderzoek.

    Klik hier voor de onderzoeken met betrekking tot het schoolvak, de leraar als persoon en de onderzoekende houding.

    Download lectorale rede

    Uitgesproken in verkorte vorm, door dr. Bob Koster op 15 november 2014.

    Dr. Bob Koster

    Telefoon: 08850-87922
    E-mail: b.koster@fontys.nl

    Onderzoek: Het schoolvak

    Klik hier

    Onderzoek: De leraar als persoon

    Klik hier

    Onderzoek: De onderzoekende houding

    Klik hier

  • Onderzoeken lectoraat Werkplekleren

    Onderzoeken lectoraat Werkplekleren

    Binnen het lectoraat Werkplekleren richten wij ons op drie aspecten van het beroep: het leren lesgeven in het (school)vak, zicht krijgen op wie je bent als leraar (‘de leraar als persoon’) en het ontwikkelen van een onderzoekende houding als toekomstig leraar.
    We werken, op basis van onderzoek, ideeën uit over hoe studenten deze drie aspecten nog beter kunnen ontwikkelen in de tijd die ze op school doorbrengen.

    In totaal zijn er vijf onderzoeken gedaan die betrekking hebben op de drie aspecten. Over elk van deze onderzoeken van het lectoraat is een clip beschikbaar. Daarbij hoort ook een samenvatting waarin in twee alinea’s wordt aangegeven wat de aanleiding is voor het onderzoek en wat het heeft opgeleverd. Daarnaast is er een wat uitgebreider verslag van het onderzoek.

    Klik hieronder voor de onderzoeken.
    Het schoolvak
    De leraar als persoon
    De onderzoekende houding

    Download lectorale rede

    Uitgesproken in verkorte vorm, door dr. Bob Koster op 15 november 2014.

    Dr. Bob Koster

    Telefoon:08850-87922
    E-mail: b.koster@fontys.nl

  •   Het schoolvak

    Hoe we studenten kunnen helpen op de werkplek om hun lesgeven in het vak te verbeteren en te verdiepen, is in een aantal onderzoeken uitgewerkt. Mieke van Hout heeft handvatten ontwikkeld gericht op het voeren van een begeleidingsgesprek tussen stagebegeleider en student. Anne Brand heeft gekeken of studenten vakdidactische theorie gebruiken bij de voorbereiding en uitvoering van hun lessen. Uwe Krause gaat dieper in op het verschijnsel ‘vakdidactisch netwerk’.


    Het verbinden van theorie en praktijk

    Mieke van Hout-van Dijk, Fioretti College
    E-mail:MHO@fioretticollege.nl

    Klik hier voor de samenvatting
    Klik hier voor het onderzoeksverslag

    Lesvoorbereiding vanuit vakdidactische netwerken

    Anne Brand, Fontys Lerarenopleiding Tilburg
    E-mail:a.brand@fontys.nl

    Klik hier voor de samenvatting
    Klik hier voor het complete onderzoeksverslag

    Vakdidactische netwerken

    Uwe Krause, Fontys Lerarenopleiding Tilburg
    E-mail: u.krause@fontys.nl

    Klik hier voor de samenvatting

    Onderzoeken lectoraat Werkplekleren

    Klik hier

    Onderzoek: De leraar als persoon

    Klik hier

    Onderzoek: De onderzoekende houding

    Klik hier

  •   De leraar als persoon

    De leraar als persoon

    Hoe studenten tijdens intervisiebijeenkomsten zicht krijgen op wie ze zijn als leraar en wat er met de ontwikkeling van hun beroepsidentiteit gebeurt, is uitgezocht door Judith Stappers.

    Intervisiebijeenkomsten op de werkplek een meerwaarde voor de ontwikkeling van de professionele identiteit van studenten?

    Judith Stappers, Fontys Lerarenopleiding Tilburg
    E-mail:j.stappers@fontys.nl

    Klik hier voor de samenvatting
    Klik hier voor het complete onderzoeksverslag

    Onderzoeken lectoraat Werkplekleren

    Klik hier

    Onderzoek: Het schoolvak

    Klik hier

    Onderzoek: De onderzoekende houding

    Klik hier

  •   De onderzoekende houding

    Een manier voor studenten om door middel van onderzoek een antwoord te krijgen op hun concrete leervraag, is uitgewerkt door Annette Lievaart. Het onderzoek van Twan van de Wetering gaat over het effect van onderzoekscolleges, gevolgd binnen de school, op het voeren van gesprekken over actieonderzoek met zogenaamde critical friends .

    Een schoolopleider merkt over deze verschillende onderzoeken op: De boodschap die eruit spreekt is mooi: wees onderzoekend, vergeet de theorie niet, de praktijk is belangrijk. Mooi is dat onderzoek er als draad doorheen loopt, bewust worden van wat je doet en dat verklaren.

    Onderzoekje naar een onderzoekje

    Annette Lievaart, Fontys Lerarenopleiding Tilburg
    E-mail: a.lievaart@fontys.nl

    Klik hier voor de samenvatting
    Klik hier voor het complete onderzoeksverslag
    Klik hier voor de bijlage

    Formeel Werkplekleren op het Zwijsen College: De invloed van een onderzoekstraject op de onderzoekende houding van Leraren in Opleiding.

    Twan van de Wetering, Zwijsen College
    E-mail: tvandewetering@zwijsencollege.nl

    Klik hier voor de samenvatting
    Klik hier voor het complete onderzoeksverslag

    Onderzoeken lectoraat Werkplekleren

    Klik hier

    Onderzoek: Het schoolvak

    Klik hier

    Onderzoek: De leraar als persoon

    Klk hier

  • Lector Bob Koster

    Bob Koster studeerde sociologie en is van oorsprong docent maatschappijleer. In de twaalf jaar die hij als leraar maatschappijleer verbonden was aan het Minkema College in Woerden, heeft hij ook veel studenten van de lerarenopleiding en beginnende leraren begeleid.

    Als lerarenopleider bij de Universiteit Utrecht is hij in de jaren '90 intensief betrokken geweest bij het ontwikkelen en geven van trainingen begeleidingsvaardigheden aan school- en instituutsopleiders. Daarbij waren coaching, reflectie en verdieping sleutelwoorden.

    Vanaf eind 2002 is hij als lector verbonden geweest aan het lectoraat Kantelende Kennis van de Educatieve Federatie Interactum, waarin de focus lag op het ontwikkelen van instrumenten waarbij praktijkonderzoek betekenisvol werk in schoolontwikkeling.

    In de jaren '90 is hij intensief betrokken geweest bij het ontwikkelen van een beroepsstandaard en registratiesystematiek voor lerarenopleiders en in de periode 2007-2011 bij het ontwikkelen van een profiel voor de lector als onderdeel van het Forum voor Prakijkgericht Onderzoek.

    Vanaf het najaar is hij verbonden aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg als lector ‘Meesterschap/Werkplekleren’.

    Dr. Bob Koster

    Telefoon: 08850-87922
    E-mail: b.koster@fontys.nl

    Download lectorale rede

    Uitgesproken in verkorte vorm, door dr. Bob Koster op 15 november 2014.

  • Actualiteit

    Actualiteit

    Werkplekleren en Samen Opleiden.

    Regelmatig verzorg ik een workshop over Leren op de werkplek. Zo ook begin 2015 in Leuven op een studiedag georganiseerd door het Centrum voor professionele opleiding & ontwikkeling en levenslang leren.

    Kern van de workshop, waar zo’n kleine 40 mensen aan deelnamen, is het geven van input ten aanzien van de meerwaarde van het leren op de werkplek en de mogelijke leerprocessen op de werkplek. Deelnemers worden geprikkeld om met behulp van een werkblad in kaart te brengen welke leerprocessen wel en minder hun aandacht hebben. Ook worden opbrengsten uit het lectoraatsonderzoek tijdens de workshop gedeeld.

    Klik hier voor het draaiboek en de presentatie.

    Begin 2015 gaf ik een interactieve lezing / presentatie (klik hier voor de presentatie) en de opzet) in Rotterdam op uitnodiging van de pabo aldaar bij de aftrap van hun BOSS (Beter Opleiden in Samenhang en Synergie) traject. Hier lag de focus veel meer op het belang van bijvoorbeeld gezamenlijke curriculumontwikkeling door basisschool en pabo, en de thema’s die te maken hebben met samen opleiden zoals het invulling geven aan de verhouding tussen theorie en praktijk.

    Ligt de focus bij de workshops dus vooral op het leren van aanstaande leraren binnen de scholen en het onderwijsveld, bij de lezing ging het veel meer over de samenwerking tussen scholen en opleidingen. Beide aspecten worden in de lectorale rede verder uitgewerkt (Klik hier voor de lectorale rede).

  • Kenniskring

    In de kenniskring van het lectoraat nemen vijf kenniskringleden vanuit FLOT en drie kenniskringleden vanuit de (academische) opleidingsscholen deel. De drie kenniskringleden vanuit de scholen worden door de scholen gefaciliteerd. Iedereen heeft minimaal een halve dag beschikbaar voor de kenniskring.

    De kenniskringbijeenkomsten vinden plaats op vrijdagochtend tussen 9:00 en 12:00 uur in Tilburg. In het begin eens in de twee/drie weken, daarna eens in de maand.

    • Anne Brand (FLOT)
    • Mieke van Hout (Fioretti College, Veghel)
    • Uwe Krause (FLOT)
    • Annette Lievaart (FLOT)
    • Judith Stappers (FLOT)
    • Franca Stoelinga (FLOT)
    • Marloes Vermeer (2College, Tilburg)
    • Twan van de Wetering (Zwijsen College, Veghel)

    Download lectorale rede

    Uitgesproken in verkorte vorm, door dr. Bob Koster op 15 november 2014.

  • Publicaties

    Koster, B., Béneker, T., Kools, Q. & Joosten, D. (2015, geaccepteerd). ‘Ik heb nieuwe inzichten opgedaan’ De betekenis van kenniskringen voor de professionele ontwikkeling van lerarenopleiders. VELON, Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 36(-), @.search in teacher education.

    Bronkhorst, L. H., Koster, B., Meijer, P. C., Woldman, N. & Vermunt, J. D. (2014). Exploring student teachers’ resistance to teacher education pedagogies.Teaching and Teacher Education, 40, 73-82. doi: /10.1016/j.tate.2014.02.001.

    Koster, B., & Van den Berg, B. (2014). Increasing Professional Self-Understanding. Self-Study Research by teachers with the help of biography, core reflection and dialogue. Studying Teacher Education, 10(1), 86-100.

    Bronkhorst, L. H., Koster, B., Meijer, P.C., de Kleyn, R.A.M. & Vermunt, J. D. (2013, in preparation).Intended unexpected findings: insights developed in formative intervention re Koster, B. (2013). Andere perspectieven. Een blik op het leren van aanstaande leraren op de werkplek’. Lectorale rede, Fontys Tilburg.

    Attema-Noorderwier, S., Dengerink, J., Geursen, J., Korthagen, F., Koster, B., & Lunenberg, M. (2013). The Dutch Case. Quality Improvement in the Profession of Teacher Educators. In: Lunenberg, M., Dengerink, J. and Korthagen, F. ‘Profession Teacher Educator’.

    Melief, K., Koster, B., Tigchelaar, A., & Vermunt, J. (2013). Wat doen schoolopleiders? VELON, Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 34(4), 43-57.

    Van Rijswijk, M.M., Akkerman, S. F., & Koster, B. (2013). Student Teachers’ Internally Persuasive Borderland Discourse and Teacher Identity. International Journal for Dialogical Science, 7(1), 43-60.

    Korthagen, F., Lunenberg, M., Dengerink, J., & Koster, B. (2012). Eindelijk, een opleiding voor opleiders. VELON, Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 33(3),

    Koster, B., Lunenberg, M., & Korthagen, F. (2012). The contribution of a course for teacher educators towards the professional development of the participating teacher educators. Abstract ATEE Winterconference, 2-4 april, Coimbra, Portugal.

    Bronkhorst, L. H., Meijer, P. C., Koster, B., & Vermunt, J. D. (2011). Fostering meaning oriented learning and deliberate practice in teacher education. Teaching and Teacher Education, 27, 1120-1130. doi:10.1016/j.tate.2011.05.008

    Castelijns, J., Koster, B. & Kools, Q. (2011). Onderwijs is van ons. Collectief leren in school en opleiding. Interactum, Utrecht.

    Koster, B. & Onstenk, J. (2009). Ontwikkeling door Werkplekleren. Een handreiking voor leraren. Utrecht/Zutphen: Thieme/Meulenhoff.

    Koster, B., Dengerink, J., Korthagen, F. & Lunenberg, M. (2008). Teacher educators working on their own professional development: goals, activities and outcomes of a project for the professional development of teacher educators. Teachers & Teaching, 14(5/6), 567-587.

    Koster, B., & Dengerink, J.J. (2008). Professional standards for teacher educators: how to deal with complexity, ownership and function. Experiences from the Netherlands. European Journal of Teacher Education, 31(2), 135-149.

    Koster, B., Castelijns, J. & Vermeulen, M. (2007). De cirkel rond. Vier jaar interactumlectoraat Kantelende Kennis. Veerkracht, 5(1), 4-9.

    Kennisbank Lectoraat Kantelende Kennis (2011). Zie www.lectoraat.nl -> Kennisbank (linksboven).

    Kallenberg, T., Koster, B., Onstenk, J. & Scheepsma, W. (2007). Ontwikkeling door Onderzoek. Een handreiking voor leraren. Utrecht/Zutphen: Thieme/Meulenhoff.

    Dengerink, J., Koster, B., Lunenberg, M., & Korthagen, F. (2007). Lerarenopleiders maken werk van hun professionele ontwikkeling. Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 28(1), 32-37.

    Koster, B., Brekelmans, M., Korthagen, F.A.J. & Wubbels,T. (2005). Quality requirements for teacher educators. Teaching and Teacher Education, 21, 157-176.

    Castelijns, J., Koster, B., & Vermeulen, M. (2005). Over vermeende tegenstellingen die irrelevant zijn. Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 26(2), 20-23.

    Dengerink, J. & Koster, B. (2003). Lerarenopleiders stellen eisen aan zichzelf. Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 24(2), 23-33.

    Kallenberg, T. & Koster, B. (2004). De lerarenopleider als kennisontwikkelaar. Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 25(3), 14-23.

    Castelijns, J., Koster, B. & Vermeulen, M. (2004). Kantelende Kennis. Utrecht, Interactum.

    Koster, B. (2003). Lerarenopleiders stellen eisen aan zichzelf. Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 24(2), 23-33.

    Koster, B. (2002). Lerarenopleiders onder de loep: De ontwikkeling van een beroepsprofiel voor lerarenopleiders en het effect van het kennisnemen daarvan op hun zelfdiagnose. Proefschrift Universiteit Utrecht. Utrecht: WCC.

    Houston, W.R., Dengerink, J.J., Fisher, R., Koster B., & McIntyre, D.J. (2002). National Standards for Teacher Educators. The Story of Two Nations. In E.M. Guyton & J.D. Rainer (Eds.), Research on Meeting and Using Standards in het Preparation of Teacher. Teacher Education Yearbook X (pp. 25-52). Washington: ATE.

    Korthagen, F.A.J., Kessels, J., Koster, B., Lagerwerf, B. & Wubbels, T. (2001). Linking practice and theory: The pedagogy of realistic teacher education. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

    Koster, B., & Dengerink, J.J. (2001). Towards a Professional Standard for Dutch Teacher Educators. European Journal of Teacher Education, 24(3), 343-355.

    Achterberg, F. & Koster, B. (1999). Steunen, Leren, Stimuleren. Praktijkboek voor begeleiding van docenten. Wolters Noordhoff, Groningen.

    Koster, B. (1998). Is there anything left for us? Functions of cooperating teachers and teacher educators. European Journal of Teacher Education, 21(1), 75-89.

    Koster, B. (1998). Over de opbouw en afbouw van routinisering bij docenten. In L. Fonderie-Thierie & J. Hendriksen (red.) Begeleiden van docenten. Nelissen, Soest.

    Koster, B. & Snoek, M. (1997). A national curriculum for teacher education: a Dutch case study. Journal of In-Service Education, 24(3), 547-557.

    Koster, B. & Korthagen, F. (1997). Onderwijzen hoe te onderwijzen. Het opleiden van toekomstige leraren. In: Vernieuwing, jaargang 56, nummer 5-6, 35-38.

    Koster, B. & Korthagen, F. (1997). Opleiden in een snel veranderende samenleving: enkele aspecten van de professionalisering van lerarenopleiders. PML-nieuwsbrief, nr.2.

    Koster B. (1997). Individuele begeleiding van gevorderde leraren: een nieuw terrein. In: Handboek Personeelsbeleid in de autonome school, Samson. p. B480-1 - B480-7.

    Korthagen, F.A.J. & Koster, B. (1996). Theorie en praktijk van het leren reflecteren. In: D. van Veen & W. Veugelers (red.). Vernieuwing van leraarschap en lerarenopleiding. Garant, Apeldoorn. 205-217.

    Koster, B. & Korthagen. F. (1996). Opleidersvaardigheden voor de professionele ondersteuning van (aanstaande) leraren. In: J.Boter (Ed). De lerarenopleidingen: van opleidingsconcept naar opleidingspraktijk.

    Koster, B. (1996). Individuele begeleiding van gevorderde leraren: een nieuw terrein. In: MesoMagazine, tijdschrift voor schoolorganisatie en onderwijsmanagement, 16 (88), 2-16.

    Koster, B. (1996). New Forms of Partnerships Between Schools and Teacher Education Institutes in The Netherlands. European Journal of Teacher Education, 19(3), 329-337.

    Koster, B. et al (1995). Roles, competencies and training of teacher educators, a new challenge. In: E. Befring (ed) Teacher education for equality. Oslo College, Norway.
    Koster, B. & Korthagen, F. (1995). Professionalisering van lerarenopleiders. In: Velon, tijdschrift voor lerarenopleiders, 16(3), 50-62.

    Koster, B., Schrijnemakers, H. & Korthagen, F. (1994). Between entry and exit: how student teachers change their educational values under the influence of teacher education. In: F. Buffet and J. Tschoumy (ed) Choc Démocratique et formation des enseignants en Europe. Presses Universitaires de Lyon.

    Koster, B. (1993). Het moet goed zijn voor jou als docent. In: A. Steeman, T. Wubbels, G. Willems (red). Leren om te leren. De rol van de leerling, de leraar en de school. Meso Focus 15, 71-84.







































































    Publicaties Bob Koster

    Een aantal van de publicaties zijn in te zien via de Fontys Publicatiebank.