Boeken van Anje Ros

Recent uitgegeven:

De professionele ontwikkeling van leraren

Ros, A., Geijsel, F., Dengerink, J., & De Wit, B. (Reds.) (2020). Leraar: een professie met perspectief. Deel 3: Een leeromgeving voor leraren. Meppel: Ten Brink Uitgevers.

https://didactiefonline.nl/artikel/leraar-een-professie-met-perspectief

In het drieluik Leraar: een professie met perspectief (3 delen) brengen 60 auteurs in 30 hoofdstukken bij elkaar wat er bekend is uit onderzoek rond loopbaanontwikkeling van leraren en verbinden dat met de praktijk in scholen. De drie delen betreffen:

  • Loopbaanontwikkeling en professionele ontwikkeling van leraren (deel 1: Een veelzijdig beroepsbeeld).

  • Concrete loopbaanmogelijkheden (deel 2: Verbreding en verdieping in het beroep).

  • De randvoorwaarden die daartoe binnen scholen nodig zijn (deel 3: Een leeromgeving voor leraren).

In het derde deel, onder redactie van Anje Ros en collega’s, staat de school als leeromgeving voor leraren centraal: hoe kunnen zij zich individueel en als team ontwikkelen. Thema’s als teamontwikkeling, bovenschools netwerkleren en strategisch personeelsbeleid geven schoolleiding en leraren hierbij handvatten.  

Sfeerafbeelding Fontys
Sfeerafbeelding Fontys

Kwaliteit door gespreid leiderschap

Ros, A. & van Rossum, B. (2019). Kwaliteit door gespreid leiderschap. Met 10 portretten uit het primair onderwijs. Assen: Van Gorcum.

https://www.vangorcum.nl/product/100-304_Kwaliteit-door-gespreid-leiderschap

De vraagstukken waar scholen voor staan worden steeds complexer. Het is daarom belangrijk dat alle expertise in de school optimaal wordt benut en versterkt. Daarbij verandert het leiderschap in de school en daarmee ook de rol van de schoolleider. Dit boek laat zien hoe schoolleiders met vertrouwen kunnen loslaten, als ze investeren in een cultuur en ondersteunende processen die leiden tot kwaliteit. Het leren van leerlingen én professionals staat centraal.

Kwaliteit door gespreid leiderschap geeft praktische handvatten, modellen en checklists, reflectievragen en tips. Praktijkvoorbeelden van schoolleiders die de omslag hebben gemaakt naar gespreid leiderschap wisselen af met verdiepende hoofdstukken.
Een speciaal hoofdstuk is gewijd aan besturen; hoe zij schoolleiders kunnen ondersteunen bij hun veranderende rol en hoe zij

op bestuursniveau expertise benutten en versterken. Het boek laat zien dat het werken aan kwaliteit door gespreid leiderschap het werk van bestuurders, schoolleiders en leraren betekenisvoller en aantrekkelijker maakt.

Leren voor morgen

Ros, A., Lieskamp, M. & Heldens H. (2017; herdruk 2018). Leren voor morgen. Uitdagingen voor het onderwijs. Huizen: Pica.

https://www.uitgeverijpica.nl/titels/nieuw/leren-voor-morgen-pica

Het onderwijs staat voor een prachtige uitdaging. Technologische, maatschappelijke, ecologische en economische ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Dat is niets nieuws, want de wereld ontwikkelt zich al eeuwenlang. Maar de snelheid waarmee dit nu gebeurt is wel veranderd. Wat vandaag nieuw is, kan morgen al weer verouderd zijn. Hoe bereid je leerlingen voor op een toekomst die niemand kent?

In dit boek gaan de auteurs in op trends die nu zichtbaar zijn en de consequenties die dat kan hebben voor het onderwijs. Ze laten zien wat dit betekent voor het leren van leerlingen, de rol van de leraar en de organisatie van het onderwijs. Maar dat niet alleen: er komen ook innovatieve scholen met kansrijke onderwijsvisies aan het woord. Zij bereiden op indrukwekkende wijze leerlingen voor op de toekomstige samenleving. Hun praktijkvoorbeelden kunnen ook anderen, die nadenken over een toekomstvisie, inspiratie geven voor de school van morgen.

Sfeerafbeelding Fontys
Sfeerafbeelding Fontys

Gemotiveerd leren en lesgeven

Ros, A., Castelijns, J., van Loon, A. & Verbeeck, K. (eds). (2014; 2020). Gemotiveerd leren en lesgeven: De kracht van intrinsieke motivatie. Bussum: Coutinho.

https://shop.coutinho.nl/store_nl/gemotiveerd-leren-en-lesgeven.html

Gemotiveerde leerlingen zijn betrokken, nieuwsgierig en gaan goed om met uitdagingen en tegenslagen. Zij halen vaak betere schoolresultaten. Veel leerlingen zijn echter niet gemotiveerd: zij vinden het saai op school en hun betrokkenheid bij schoolse taken neemt af. Gemotiveerd leren en lesgeven is de eerste uitgave die motivatie in brede zin centraal stelt. Dit boek zet motivatieprocessen helder uiteen en geeft aan wat je als leraar zelf kunt doen om de intrinsieke motivatie van leerlingen te stimuleren.

Hoewel Gemotiveerd leren en lesgeven veel verdiepende informatie bevat, is het een echt praktijkboek. Theoretische uitgangspunten, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, worden concreet gemaakt door casussen van klassensituaties. Onderwerpen als basisbehoeften, autonomie, structuur, verbondenheid, ICT en beoordelen komen aan bod. Ook vindt de lezer praktische tools om een gemotiveerde leeromgeving in de klas te creëren: checklists, stappenplannen en voorbeelden van leerkrachtgedrag. In de hernieuwde druk is een extra hoofdstuk toegevoegd over het voorkomen van storend gedrag in de klas.

Begeleiden van actief leren

Van den Bergh, L. & Ros, A. (2015). Begeleiden van actief leren. Theorie en praktijk van zelfsturing en samenwerking. Bussum: Coutinho.

https://shop.coutinho.nl/store_nl/begeleiden-van-actief-leren.html

Steeds meer scholen kiezen voor actief leren, waarbij leerlingen tegelijk werken aan kennisdoelen en aan de voor hun toekomst zo belangrijke ‘21e eeuwse vaardigheden’. Zelfsturing en samenwerking zijn daarbij essentieel. Het aanleren van deze vaardigheden vraagt een coachende, begeleidende rol van de leerkracht. Hierbij is het geven van doelgerichte feedback een krachtig instrument om prestaties te verbeteren. Leerkrachten in het basisonderwijs blijken het echter moeilijk te vinden om goede feedback te geven. Dit handboek biedt veel praktische handvatten voor de organisatie van actief leren en voor de begeleiding van leerlingen hierbij.

Begeleiden van actief leren is de eerste uitgave gericht op het doelgericht werken aan actief leren, met aandacht voor het geven van feedback op kennisdoelen, op samenwerkend leren en op zelfsturing door leerlingen. De beschreven aanpak is gebaseerd op een vierjarig onderzoek. De helder opgebouwde uitgave omvat een goede (theoretische) onderbouwing, veel praktijkvoorbeelden en handvatten, met daarbij ook praktische tips en checklists. Op de website staat uniek videomateriaal met voorbeelden van feedback, docentmateriaal en opdrachten.

Sfeerafbeelding Fontys
Sfeerafbeelding Fontys

Praktijkgericht onderzoek in de lerarenopleiding

Ros, A., Bakx, A. & Brok, P. van den (2018). Hoofdstuk 4. Praktijkgericht onderzoek. In Boei, F. & Willemse, M. (Red.) Kennisbasis Lerarenopleiders. Onderzoek in de lerarenopleidingen, 59-72.

https://ris.utwente.nl/ws/portalfiles/portal/87832495/Kennisbasiskatern5_printfile.pdf

Het belang van praktijkgericht onderzoek is zowel voor het onderwijsveld, als voor de lerarenopleidingen sinds de eeuwwisseling sterk toegenomen. Over de term praktijkgericht onderzoek en de positionering ervan, bestaat echter veel onduidelijkheid. In dit hoofdstuk maken we onderscheid tussen praktijkgericht onderzoek, onderzoek gericht op het verbeteren van de brede onderwijspraktijk en praktijkonderzoek, (docent-)onderzoek gericht op de verbetering van het onderwijs op de eigen school of opleiding. Bij praktijkgericht onderzoek onderscheiden we vier stappen: vraagarticulatie, kennisproductie, kennistransfer en kennisgebruik. Bij praktijkonderzoek belichten we drie functies van onderzoek in de school, de feedbackfunctie, de dialoogfunctie en de ontwerpfunctie. Voor beide typen onderzoek benoemen we diverse condities die gerealiseerd moeten zijn, voordat er sprake kan zijn van daadwerkelijke impact in de onderwijspraktijk. Een van de voorwaarden is een onderzoekende houding van leraren. Voor de ontwikkeling van een onderzoekende houding van aankomende leraren is de voorbeeldrol van opleidingsdocenten cruciaal.