“Een master? Ik gun het iedereen!”

Twee Fontys-alumni over de meerwaarde van een educatieve master

Recent onderzoek in opdracht van het ministerie van OCW is lovend over de effecten van een masterstudie op het functioneren van leraren in po, vo en mbo. Volgens de onderzoekers zijn masteropleidingen ‘betekenisvol’ voor alle betrokken partijen en loont het als leerkrachten er ‒ ondanks hun drukke agenda ‒ in investeren. Geldt dit ook voor Fontys-alumni? Twee oud-masterstudenten blikken terug. “Dat de master me zo direct zou raken had ik nooit kunnen vermoeden. Vanaf de eerste module wist ik: Hier moet ik alles uithalen.”
Sfeerafbeelding Fontys

Chaira Koerse: “Collega’s zijn anders naar mij gaan kijken”

Chaira Koerse (44) voltooide in juni 2017 de master Leren en Innoveren (MLI) aan Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze geeft les in groep 5 van Educatief Centrum ‘t Sparrenbos in Rosmalen. In hoeverre is haar werk veranderd door het volgen van deze master? “Ik ben niet langer een ‘doorsnee’-leerkracht. Collega’s zien mij voortaan als vraagbaak en (proces)begeleider. Daardoor heb ik nu méér het idee dat ik ertoe doe. De MLI heeft me het gevoel gegeven dat ik onze school beter kan maken.”

Bovengenoemde begeleidingsrol vermelden de onderzoekers als één van de voornaamste specifieke effecten van de MLI. Daarnaast wijzen ze bijvoorbeeld op een versterking van het eigen pedagogisch-didactisch handelen en een groeiende betrokkenheid bij klas-overstijgende processen en de schoolcultuur.

Vooral dat laatste kan Chaira beamen: “Volgens mij ben ik niet per se een betere juf geworden. Maar die laag van de bredere schoolcultuur, en zelfs het meekijken op bestuurlijk niveau- dat is iets waar de MLI je echt in meeneemt. Ik vind dit absoluut een verrijking van mijn baan.”

Vooraf had Koerse niet duidelijk voor ogen wat precies de impact zou zijn van haar terugkeer naar de schoolbanken. “Ik zocht, heel algemeen, een nieuwe werk-uitdaging. Toen ik me ging verdiepen in het MLI-programma, raakte ik getriggerd. Hier was ik aan toe, zo voelde het.” Ter afsluiting van haar master deed ze onderzoek naar het geven van leerling-feedback door docenten: Hoe kan dit eventueel beter? “Volgend schooljaar gaan we enkele bevindingen gericht toepassen. Daarbij kijken we gelijk hoe teamleden onderling feedbacken. In dit verband zijn we al bezig met videotrainingen.” De onderzoekende houding ‒ één van de pijlers onder een masteropleiding ‒ heeft Chaira zich in haar werk snel eigen gemaakt. “We wilden leerlingen al langer vertrouwd maken met onderzoekend leren. Dat kwam er steeds niet van. Mede dankzij de knowhow uit de master gebeurt het nu wel.” De vertaling van de master-stof naar de praktijk verloopt (dus) tamelijk vloeiend. “De opbouw van de MLI is hierop volgens mij ook ingericht. Zo waren alle opdrachten die je maakte sterk gericht op het eigen werkveld.”

Ondanks haar enthousiasme erkent Chaira dat het volgen van een master zwaar kan zijn. “In die twee jaar dat je studeert gaat je sociale leven een beetje on hold. Het is gewoon veel... Daarbij komt dat ik best perfectionistisch ben.” Echter, het harde werken loont: voor Chaira is het allemaal een verandering ten positieve. “Mijn taakuren gaan niet meer naar het regelen van het Sinterklaasfeest. Ik besteed ze voortaan aan de uitrol van mijn onderzoek. Het is natuurlijk geweldig dat ik hierbij van mijn school alle support krijg.” Waar ziet ze zichzelf over zeg vijf jaar? “Geen idee. Dat kan van alles zijn. De MLI heeft me geleerd om nieuwsgierig te zijn naar de toekomst. Hoe meer nieuwe impulsen en ontmoetingen, hoe interessanter het kan worden.”

Sfeerafbeelding Fontys

Marlon van de Put: " Dat de master zo direct zou raken aan mijn persoonlijkheidsontwikkeling had ik niet kunnen vermoeden"

Marlon van de Put (39) is directeur van SBO Het Zilverlicht in Waalwijk. Hij rondde vorig jaar september de master Leadership in Education af. “In het onderwijs moet je voortdurend kijken op basis waarvan je eigenlijk beslissingen neemt. Precies dat leer je hier.” De inhoud van de master raakte bij Marlon een gevoelige snaar. “Vroeger was ik vooral actiegericht. De MLE heeft me geleerd om me als mens kwetsbaar op te stellen en ook onderliggende emoties aan te spreken. Ik ben beschouwender en gevoeliger geworden voor ontwikkelingen in en om de school. Dat de master zo direct zou raken aan mijn persoonlijkheidsontwikkeling had ik niet kunnen vermoeden.”

In het geval van Marlon had de master mede zo veel impact omdat hij drempels over moest. “Het werken met rollenspellen voelde in het begin echt als poppenkast. Tijdens de skills-trainingen ben ik de kracht van dit soort oefenvormen beter gaan waarderen. Nu doe ik op school zelf rollenspellen.” Ook op andere vlakken leerde Van de Put zich openstellen. “Vrijwel direct ging ik leerstof en inzichten delen met collega’s. Het team was ook van begin af betrokken bij mijn onderzoek, waardoor de gewenste onderzoeksdialoog prima uit de verf kwam.” Met dat onderzoek ‒ handelend over reflectieve gesprekken tussen leerkrachten, ten behoeve van optimale didactische afstemming ‒ verdiende Marlon een nominatie voor de Fontys 10x Beter-Onderzoeksprijs 2018. “Ik ga in op de gelaagdheid in de gesprekken die je voert met collega’s om het eigen handelen ter discussie te stellen. Ook daarin zit weer een flink stuk zelfreflectie.”

Lerende cultuur

In het door OCW geïnitieerde impact-onderzoek (zie kader) worden 119 schoolleiders gevraagd naar hun ervaringen met een toename van het aantal masteropgeleide leraren op hun school. Als positieve effecten hoor je onder meer: bevordering van de lerende cultuur (hierop wijst 79% van de ondervraagden) en het aantrekkelijker worden van het beroep (75%). Van de Put herkent zich daarin. “Die lerende cultuur weegt voor ons wellicht nog zwaarder mee. Het Zilverlicht is een SBO-school met verbrede toelating. De reikwijdte van ondersteunings- en onderwijsbehoeften neemt daardoor enorm toe.” Eén van de redenen waarom er op een speciale school per definitie meer specialisten zitten. “Ondersteuners als orthopedagogen en psychologen werken vaak al op masterniveau. Ook dat versterkt de leercultuur. Over de verandering van het beroepsbeeld ben ik denk ik al lovend genoeg geweest.”

Leerwinst delen

Het impact-onderzoek besluit met een reeks aanbevelingen. Eén daarvan is het (verder) vergroten van het aantal masteropgeleiden binnen de school. Marlon staat volledig achter dat streven: “Zeker doen. Echter: met alleen ‘masters verzamelen’ kom je er niet. Daar moet een visie onder liggen. De leerwinst van de een moet ook wat opleveren voor de rest van het team. Het (in)formeel delen van die kennis is niet altijd makkelijk. Maar pas als je daarin slaagt, heeft dat volume zin.”

Net als Chaira Koerse heeft Marlon van de Put een inspirerend en indringend traject afgelegd. Voor beiden liggen nieuwe loopbaanpaden open. Eén daarvan is Van de Put al ingeslagen: sinds januari is hij als docent verbonden aan de MLE. “Ik ben zo getriggerd door de aanpak van deze master dat ik dit een prachtig vervolg vind. Simpel: ik hoop dat de schoolleiders van de toekomst dezelfde bevlogen ontwikkeling doormaken als ik. Echt, een master loont de moeite. Ik gun het iedereen.”

Onderzoek ‘Effecten van een masteropleiding op leraren en hun omgeving’

Eind 2017 publiceerde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een groot onderzoek naar de impact van een masteropleiding op leraren en hun omgeving. De effecten van masters als Special Educational Needs, Leren en Innoveren en de diverse eerstegraads-lerarenopleidingen zijn op meerdere fronten positief. Zo leiden ze tot versterking van het pedagogisch-didactisch handelen, de onderzoekende houding van leraren en de professionaliteit van de schoolorganisatie. Ook wordt het beroep aantrekkelijker en groeit de betrokkenheid bij klas- en vakoverstijgende processen. Na een uitgebreide analyse van het hoe en waarom hierachter, doen de onderzoekers ten slotte aanbevelingen om de aangetoonde positieve effecten verder te vergroten.