Lectoraat van Gezonde en inclusieve samenleving / Toekomst van leren

Diversiteit en (ortho-)pedagogisch handelen

We leven in een diverse globale samenleving waar veel grote complexe vraagstukken spelen. Vraagstukken die betrekking hebben op hoe we met elkaar samenleven (zoals rondom diversiteit, sociale cohesie en solidariteit) en hoe we met en in de wereld leven (denk aan klimaatverandering, duurzaamheid en energietransitie).

Een diverse samenleving vraagt van ons samen te leven met verschillende opvattingen, leefstijlen, identiteiten en voorkeuren in onze samenleving. De veelheid aan perspectieven hebben we ook nodig om tot nieuwe en gedragingen oplossingen te komen voor de grote maatschappelijke vraagstukken. Volgens Biesta kunnen we dat opvatten als de pedagogische opdracht voor de eenentwintigste eeuw: dat we interesse hebben in en verantwoordelijkheid dragen voor hoe het nieuwe of het andere in de wereld kan komen en zijn. Het gaat erom dat we met elkaar ruimte maken of laten voor het nieuwe om in de wereld te zijn. Dat betekent dat we iets vragen van de nieuwkomer (kom in de wereld), en iets vragen van onszelf (ruimte laten of maken voor het nieuwe om in de wereld zijn). Daarbij hebben we een verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de wereld waar het nieuwe in komt: dat er ruimte is om op verschillende manieren in de wereld te zijn.

De missie van het lectoraat Diversiteit en (Ortho)pedagogisch Handelen is dan ook om met meer doordacht pedagogisch handelen in interacties en relaties met opvoeders en jeugdigen ruimte te creëren voor het nieuwe en het andere om in de wereld te zijn. Dit willen we bereiken door samen met (professionele) opvoeders bewust te werken aan (impliciete) bias en het stimuleren van (politieke) actie. Met het idee zo gezamenlijk bij te dragen aan de complexe maatschappelijke opgaven.

Over het lectoraat

Binnen het lectoraat geven we deze vraagstukken vorm binnen drie lijnen. We werken hierin samen met het werkveld en andere kennisinstellingen om innovatieve onderzoeksprojecten op te zetten en uit te voeren. Daarmee levert het lectoraat een relevante bijdrage aan het onderwijs, de beroepspraktijk en de wetenschap. Hier lees je meer over de verschillende onderzoekslijnen. Verderop vind je de verschillende projecten.

Kom in de wereld

In de huidige tijd spelen grote complexe vraagstukken, zoals de klimaatverandering, energietransitie, vraagstukken rondom identiteit en sociale samenhang, (toenemende) ongelijkheid en oorlogen en conflicten. Jeugdigen hebben te maken met de consequenties van deze vraagstukken, maar zij hebben nog geen stemrecht en worden niet altijd even serieus genomen. De omvang van de vraagstukken en het gevoel dat ze daar zelf geen grip of invloed op hebben, kunnen zorgen voor gevoelens van somberheid en moedeloosheid, denk bijvoorbeeld aan klimaatdepressie en eco-angst onder jongeren (Clayton, Manning, Krygsman, & Speiser, 2017). Maar ook het gevoel dat de samenleving je uitsluit, je niet waardeert of dat je jezelf niet mag zijn hebben gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van jeugdigen.

In deze onderzoekslijn willen we jeugdigen begeleiden bij het bedenken, opzetten en uitvoeren van politieke acties of activiteiten die zij zelf bedenken en die een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van een complex vraagstuk. Het kan bijvoorbeeld gaan om het bedenken van een challenge, het organiseren van een inzamelingsactie, maar ook om beleidsbeïnvloeding (een bezoek aan een burgemeester? Of op naar het torentje?). Met projecten binnen deze lijn willen we bijdragen aan de ontwikkeling van jeugdigen om als persoon in de wereld te komen en deze wereld mee vorm te geven. Tegelijkertijd willen we kennis op doen over wat werkt in het stimuleren van jeugdigen tot actie, hoe zij dat ervaren, en wat het hen brengt.

Ruimte laten of maken voor het nieuwe of andere om in de wereld te zijn

Scholen zoeken nog steeds naar overblijfmoeders, leesmoeders en luizenmoeders. Een medewerker van een consultatiebureau vraagt aan een vader die daar met zijn dochtertje is: ‘Heb je nog vragen van thuis meegekregen?’. In deze voorbeelden gaan professionals onbewust uit van impliciete associaties en veronderstellingen, waarbij moeders als primaire opvoeders worden gezien. Dit gebeurt vaak niet bewust, maar is het gevolg van bepaaldevanzelfsprekendheden en impliciete normativiteit. Het heeft echter wel (onbedoelde) gevolgen, bijvoorbeeld dat moeders meer of andere informatie krijgen dan vaders, een andere positie als opvoeder verwerven of zelfs een andere rechtspositie krijgen (bijv. bij scheiding kinderen aan moeder toewijzen). In deze lijn willen we onderzoeken wat impliciete normen zijn van professionals en hoe deze hun gedrag beïnvloeden. Samen met professionals willen we in de praktijk manieren onderzoeken om hiermee om te gaan (is het handig aan de attitude te sleutelen, kan je je ook alleen richten op de vertaling daarvan naar gedrag, moet je beide doen, hoe dan?). We richten ons breed op allerlei impliciete normen (denk aan heteronormativiteit, kerngezin als norm, witheid als norm), maar starten met normen rondom ouderschap en gezinsvormen

De samenleving is op heel veel manieren divers en mensen verschillen op allerlei manieren van elkaar. Die verschillen zitten soms meer in de hoofden van mensen dan dat ze er daadwerkelijk zijn, en op sommige verschillen ligt veel nadruk ondanks de vele overeenkomsten die er ook zijn. (Gepercipieerde) tegenstellingen zijn soms zo groot dat groepen tegenover elkaar komen te staan, met elkaar in conflict komen, elkaar niet meer (willen) begrijpen of zo veel mogelijk langs elkaar heen leven. Denk bijvoorbeeld aan groepen jongeren in een wijk die op een pleintje rondhangen en (alleen nog) als overlastgevende groep worden gezien. Of docenten die het lastig vinden in de klas bepaalde onderwerpen, zoals (homo)seksualiteit, te bespreken. Andere thema’s zijn handelingsverlegenheid van professionals rondom discriminatie; en het werken in een divers team, waarbij allerlei vragen en botsingen zich aandienen. Binnen deze lijn onderzoeken we in de praktijk hoe hiermee om te gaan en (opnieuw) verbindingen te leggen.

Verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de wereld waar het nieuwe of andere in komt

Volgens Iris Marion Young onstaat sociale verandering als individuen besluiten hun aandeel te nemen in de verantwoordelijkheid om bestaand onrecht en ongelijkheid te veranderen. Zij wijst erop dat ook als we niet de oorzaak zijn van een verschijnsel of er moreel geen schuld aan hebben we toch verantwoordelijkheid dragen. Het gaat hierbij vaak om ketens van verantwoordelijkheid, waarbij het gedrag van velen gevolgen heeft voor de kwaliteit van de wereld. Binnen deze onderzoekslijn onderzoeken we dit verantwoordelijkheidsgevoel. Wanneer, waardoor, waarvoor en voor wie voelen (professionele) opvoeders zich tegen de achtergrond van ongelijkheid en onrecht verantwoordelijk? Wanneer en waardoor besluiten zij dat iets niet tot hun verantwoordelijkheid behoort (‘dat behoort niet tot mijn taken’) en wanneer rekken zij die verantwoordelijkheid op (‘het is mijn levenswerk geworden om te werken aan sociale inclusie’[1]). Wat helpt professionals om verantwoordelijkheid te kunnen nemen?

[1]Uitspraak van een professional in het onderwijs.


Lector

Foto van persoon

Dr. I. (Iris) Andriessen

Lector Diversiteit en (Ortho-)pedagogisch Handelen

Dr. Iris Andriessen (1975) studeerde Algemene Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Daar promoveerde ze op onderzoek naar waardenoriëntaties en schoolse motivaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs met een migratie-achtergrond.


Kennisteam

Foto van persoon

drs. E. (Eef) Dooren

Docentonderzoeker

Foto van persoon

R.J. (Rob) Mies

Docentonderzoeker

Foto van persoon

I. (Inge) Saris-van Bijnen

Docentonderzoeker
Foto van persoon

F.P.M. (Frank) van de Schans MSc

Promovendus en docent

Foto van persoon

A. (Alex) Schenkels

Promovendus en docent

Foto van persoon

T.R. (Tanya) Pretorius

Managementassistent

Onderzoeksprojecten


Publicaties

Vrielink, J., & Saris, I. (2022). Professionele ruimte en autonomie in praktijk brengen. Fontys Hogeschool Pedagogiek.

Andriessen, I., Asmoredjo, J., Yohannes, R. en T van Heese (2021). Evaluatie nieuwe Amsterdamse aanpak inburgering in de ‘ondertussenperiode’. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.

Andriessen, I. en K. Wittebrood (2021). Discriminatie op de woningmarkt. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.

Andriessen, I., M. van Rooijen, M. Day, A. van den Berg, E. Mienis en N. Verweij (2021). Ongelijke kansen op de stagemarkt. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut

Hanneke Felten, Amma Asante, Roelien Donker, Iris Andriessen en Sahar Noor (2021). Wat werkt in de aanpak van institutioneel racisme. Een literatuuronderzoek. Utrecht: KIS

Hanneke Felten, Serena Does, Suzan de Winter Koçak, Amma Asante, Iris Andriessen, Roelien Donker, Anneke Brock (2021). Institutioneel racisme in Nederland. De aanwijzingen uit de wetenschappelijke literatuur op vier domeinen op een rij. Utrecht: KIS.

Andriessen, I. , J. Hoegen-Dijkhof, A. van der Torre, E. van den Berg, I. Pulles en J. Iedema (2020). Ervaren discriminatie in Nederland II. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I. (2019). Nederland inside out. In: Beugelsdijk, S., J. de Hart, P. van Houwelingen en M. Versantvoort (red.). Denkend aan Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I. (2019). Etnic discriminaton in the labour market: the Dutch case. In: Joana Vassilopoulou (Red.). Race Discrimination and Management of Ethnic Diversity and Migration at Work; ISBN No: 978-1-78714-594-8

Hoppenbrouwers, A., Perdijk, K., van de Schans, F. en Mutsaers, P. (2019). Grenzen aan de Opvoeding: Turkse en Marokkaanse Gezinnen in een Polariserend Nederland. Tilburg: Fontys Hogeschool Pedagogiek, taal: Nederlands

Alex Schenkels en Paul Mutsaers (nov 2019) Intensive Islamic Parenting in Neoliberal Times?, Conference: American Anthropological Association Annual Meeting, Vancouver, taal: Engels

Noor Simons, Cornelieke van de Beek, Johanna H. van der Lee, Brent C Opmeer, Aleid van Wassenaer-Leemhuis, Anneloes van Baar, Leonie Steenis, Sophie Liem, Ewoud Schuit, Dick J Bekedam, Ben W Mol en Janneke van 't Hooft (april 2019), Child outcomes after placement of cervical pessary in women with a multiple pregnancy: A 4 year follow‐up of the Pro TWIN trial, Artikel in Acta Obstetricia Et Gynecologica Scandinavica 98(10), taal: Engels

Gijsberts, M., Andriessen, I., Nicolaas, H. en W. Huijnk (2018). Bouwend aan een toekomst in Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Alex Schenkels (jan 2018), Een praktische gids voor een weerbarstige praktijk: actieonderzoek in je eigen organisatie, Artikel: in Kwalon, taal: Nederlands

Alex Schenkels en Paul Mutsaers (jan 2018) Designing the plane while flying it’: concept co-construction in a collaborative action research project, Artikel in Educational Action Research 26(3):1-19, taal: Engels

Janneke van 't Hooft, Johanna H. van der Lee, Brent C Opmeer, Aleid Leemhuis, Anneloes van Baar, Dick J Bekedam, Leonie Steenis, Sophie Liem, Ewoud Schuit, Cuny Cuijpers, Elise Bleeker, Margot E. Vinke, Noor Simons, Irene M de Graaf, Ben W Mol en Cornelieke van de Beek (feb 2018) Pessary for preterm birth prevention in twin pregnancy with short cervix: 3-year follow-up study: Long-term effect of cervical pessary in twin pregnancy, Artikel in Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 51(5), taal: Engels

Andriessen, I. (2017). Discriminatie herkennen, benoemen en melden. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., W. van den Berghe en L. Sterckx (2017). Grenzen aan de eenheid. De beleving en waardering van diversiteit en inclusiviteit onder medewerkers van Defensie.

Andriessen, I., M. Gijsberts, W. Huijnk en H. Nicolaas (2017). Gevlucht met weinig bagage. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Den Ridder, J., I. Andriessen, P. Dekker (2017). Burgerperspectieven 2017|2. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau

Lies van Beers (student); Jeroen Pouw en Frank van de Schans (2017) Waardevol communiceren over normen en waardenBachelor aan Fontys Hogeschool Pedagogiek, taal: Nederlands

Janneke van 't Hooft, Cuny Cuijpers, Caroline Schneeberger, Johanna H. van der Lee, Brent C Opmeer, Leonie Steenis, Sohie Liem, Cornelieke van de Beek, Melanie A van Os, Jeanine Van der Ven, Christianne J De Groot, Ben W Mol en Aleid Leemhuis (jan 2017) Preventing preterm birth with progesterone in women with short cervical length, outcomes in children at 24 months of age, Artikel in American Journal of Obstetrics and Gynecology 216(1):S492, taal: Engels

Huijnk, W. en I. Andriessen (2016). Integratie in zicht? Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Bijl, R., Boelhouwer, J., Pommer, E. en I. Andriessen (2015). De Sociale Staat van Nederland 2015. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., B. van der Ent, M. van der Linden en G. Dekker (2015). Op afkomst afgewezen. Onderzoek naar discriminatie op de Haagse arbeidsmarkt. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I en K. Wittebrood (2015). Groepen op grote afstand: achtergronden van islamitisch radicalisme en extremisme. In: Huijnk, W., J. Dagevos, M. Gijsberts en I. Andriessen (2015). Werelden van verschil. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I. en J. Dagevos (2015). Tegenpolen. Hoe de bevolking denkt over migranten uit Midden- en Oost Europa en hoe migranten uit Midden- en Oost Europa denken over (de kansen in) Nederland. In: Huinder, C., Odé, A., de Vries, K., Bonjour, S., Eertink, L. C., & Dagevos, J. (Eds.). (2015). Open grenzen, nieuwe uitdagingen: arbeidsmigratie uit Midden-en Oost-Europa. Amsterdam University Press.

2014

Andriessen, I., H. Fernee en K. Wittebrood (2014). Ervaren discriminatie in Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Turkenburg, M., L. Herweijer, A. van de Broek en I. Andriessen. (2014). Op zoek naar bewijs II. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Wittebrood, K. en I. Andriessen (2014). Aan het werk vanuit een bijstands- of werkloosheidsuitkering. Inventariserend onderzoek van beleid van gericht op toegang tot de arbeidsmarkt van niet-westerse werkzoekenden van zes grote gemeenten. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I. en J. Dagevos (2014). Disadvantage in the labor market for ethnic minority men and women. In: T. Lowell (ed.). Racism: global perspectives, coping strategies and social implications. New York: Nova Science Publishers Inc.

Loeters, E, A. Backer en I. Andriessen (2014). Uitzendbureaus: gekleurde doorgeefluiken? Een onderzoek naar het honoreren van discriminerende verzoeken door intercedenten van uitzendbureaus in Nederland. Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken, jg 30, nr. 4.

2012

Andriessen, I. en H. Fernee (2012). Meldingen van discriminatie in Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., E. Nievers en J. Dagevos. (2012). Op Achterstand. Discriminatie van niet-westerse migranten op de arbeidsmarkt. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., E. Nievers, L. Faulk en J. Dagevos (2010). Liever Mark dan Mohammed? Onderzoek naar arbeidsmarktdiscriminatie van niet-westerse migranten via praktijktests. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., Nievers, E., Dagevos, J. en L. Faulk (2012). Ethnic discrimination in the Dutch labour market: its relation to job characteristics and multiple group membership. Work and Occupations, 39(3), 237-269.

Nievers, E., Andriessen, I. & Faulk, L. (2012). Waarom men liever Mark heeft dan Mohammed. Resultaten van 106 diepte-interviews met personeelsselecteurs op de Nederlandse arbeidsmarkt. Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken.

2011

Andriessen, I., Nievers, E., Dagevos, J., Faulk, L. & Iedema, J. (2011). Voorkeur bij gelijke geschiktheid: Een studie via praktijktests naar arbeidsmarktdiscriminatie van migrantengroepen. Sociologie, 7(3), 223-247.

2010

Nievers, E. en I. Andriessen  (2010). Discriminatiemonitor niet-westerse migranten op de arbeidsmarkt 2010. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Andriessen, I., J. Dagevos, E. Nievers en I. Boog (2007). Discriminatiemonitor niet-westerse allochtonen op de arbeidsmarkt 2007. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

2008

Ter Wal, J., de Munnik, S. & Andriessen, I. (2008). Turkish marriage migration to the Netherlands: Policy vs. Migrants’ perspectives. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 6(3), 409-422.

Andriessen, I., Dagevos, J. & Iedema, J. (2008). Onbemind of ongemeten? Over de betekenis van discriminatie als factor in de werkloosheid van niet-westerse allochtonen. Mens en Maatschappij, 83(3), 279-301.

Andriessen, I., Phalet, K. en Lens, W. (2006). Future goal setting, task motivation and learning of minority and non-minority students in Dutch schools. British Journal of Educational Psychology, 76(4),827-850 .

Andriessen, I. (2006). Socio-cultural factors and school engagement. A study among Turkish, Moroccan, Assyrian and native Dutch youth in the Netherlands. Universiteit Utrecht: Dissertation.

Andriessen, I. en Phalet, K. (2005). Integration: the road to success in school? A study among minority youth in the Netherlands. In: Herrlitz, W. & Maier, R. (Eds.). Dialogues in and around themulticultural school. Tübingen: Max Niemeyer Verlag, (p.49-64).

Phalet, K., Andriessen, I. en Lens, W. (2004). How Future Goals Enhance Motivation and Learning in Multi-cultural Classrooms. Educational Psychological Review, 16 (1),  59-89.

Phalet, K. en Andriessen, I. (2003). Acculturation, motivation and educational attainment: a contextual model of minority school achievement. In: Hagendoorn, L., Veenman, J. & Vollenbergh, W (Eds.), Integrating Immigrants in the Netherlands. Cultural versus socio-economic integration. Aldershot/Burlington: Ashgate, 145-171.

Andriessen, I. en Phalet, K. (2003). Wanneer onderwijs werkt: naar een contextuele benadering van acculturatie en schoolsucces van allochtone jongeren. Migrantenstudies, 4, 266-282.

Andriessen, I. en Phalet, K. (2002). Acculturation and School Success: a study among minority youth in the Netherlands. Intercultural Education, 13 (1), 21-36.

2007

Inge Bos (student) en Frank van de Schans (2007) Spel, de noodzaak van ontwikkelingBachelor aan Fontys Hogeschool Pedagogiek, taal: Nederlands

Contact

Foto van persoon

Dr. I. (Iris) Andriessen

Lector Diversiteit en (Ortho-)pedagogisch Handelen