Thema's

Thema's

Binnen het lectoraat worden onderzoeken uitgevoerd langs acht verschillende thema's

Onderzoekslijn: goed leiderschap; Kenniscentrum: YES en LLO

In scholen met een onderzoekscultuur hebben leraren een onderzoekende houding en werken ze op een systematische en onderzoeksmatige manier aan onderwijsverbetering. Onderwijsverbetering is daardoor evidence-informed en leidt tot beter onderwijskwaliteit. Een onderzoekscultuur is een aspect van een lerende organisatie. Gespreid leiderschap draagt bij aan een onderzoekscultuur. In ons lectoraat doen we veel onderzoek naar dit thema. We hebben een duidelijke visie ontwikkeld en veel tools en handvatten, waar scholen in het hele land mee werken. Het NRO maakt veel gebruik van onze expertise.

Voor onze studenten is het belangrijk dat ze een onderzoekende houding ontwikkelen en op een onderzoeksmatige manier hun onderwijs kunnen verbeteren, samen met collega’s. Een onderzoekscultuur zorgt voor een aantrekkelijk leer- en werkklimaat, die ook academische en masteropgeleide leraren aantrekt en loopbaanontwikkeling mogelijk maakt. Schoolleiders spelen een cruciale rol in het creëren van de juiste condities.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: goed leiderschap; Kenniscentrum: YES en LLO

Een lerende organisatie draagt bij aan het verbeteren van de onderwijskwaliteit en het voortdurend meebewegen met nieuwe ontwikkelingen. Ook draagt een lerende organisatie bij aan een professionele cultuur, waarin medewerkers van elkaar leren en steeds meer expertise ontwikkelen.

In onze leiderschapsopleidingen besteden we veel aandacht aan de ontwikkeling van een lerende organisatie.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: hoogbegaafdheid; Kenniscentrum: YES

Alle leerlingen hebben recht op een ononderbroken ontwikkelingslijn, ook leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid hebben andere onderwijsbehoeften dan de meeste andere leerlingen. Binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie richten we ons onder andere op goed leraarschap voor leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid. We richten ons op primair onderwijs en tevens op de eigen (hoogbegaafde) studenten binnen de pabo’s. Het onderzoek vindt plaats binnen de basisonderwijs via de onderwijsonderzoekswerkplaatsen POINT (www.point013.nl) en binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie. We werken samen met het Wetenschappelijk Expertisecentrum RATiO (Radboud Talent in Ontwikkeling; www.ru.nl/bsi/ratio).

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: Goed leiderschap; kenniscentrum: LLO en YES

Schoolleiders spelen een cruciale rol in het realiseren van onderwijskwaliteit. In ons lectoraat doen we onderzoek naar de rol van formele en informele leiders op schoolniveau en bestuursniveau. We richten ons daarbij vooral op de rol van schoolleiders in het realiseren van een lerende organisatie. Schoolleiders zijn verantwoordelijk voor het realiseren van een aantrekkelijk leer- en werkklimaat waarin leraren zich voortdurend blijven ontwikkelen en op een systematische manier werken aan het verbeteren van de onderwijskwaliteit (zie ook thema 1). De ontwikkeling van gespreid leiderschap is daarbij noodzakelijk.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: goed leraarschap; Kenniscentrum: LLO en YES

Samen innoveren houdt in dat samen wordt gewerkt aan het oplossen van complexe vraagstukken in de onderwijspraktijk. Samen innoveren draagt niet alleen bij aan het ontwikkelen van inzichten en tools om complexe vraagstukken op te lossen, maar ook aan professionalisering van de deelnemers. Als het samen innoveren op een ontwerpgerichte en onderzoeksmatige manier plaatsvindt leren deelnemers van elkaar over het thema en ontwikkelen ontwerp-, onderzoeks- en samenwerkingsvaardigheden. De innovatie kan daardoor ook beter worden ingebed in de praktijk. Het benutten van elkaars expertise en elkaars netwerken krijgen daarbij extra aandacht. Het is ook een krachtige leeromgeving voor studenten, zogeheten hybride leeromgevingen. In het lectoraat doen we zowel onderzoek naar een effectieve methodiek, opbrengsten en de rol van deelnemers als verbinders.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: goed leraarschap; Kenniscentrum: YES

Feedbackgeletterdheid omvat kennis, vaardigheden en houding die nodig zijn om effectief sturing te kunnen geven aan het feedbackproces ter ondersteuning van het eigen leren. Het gaat hierbij onder andere om het waarderen van feedback als essentieel onderdeel van het leerproces, het kunnen nemen van beslissingen over het vervolg van het leren op basis van feedback, het kunnen omgaan met emoties en het bepalen en plannen van vervolgacties op basis van feedback. Ook het leren stellen van krachtige, doelgerichte feedbackvragen is een belangrijk element van feedbackgeletterdheid. Een krachtig feedbackproces is essentieel om zelf sturing te kunnen geven aan het leren en vormt een belangrijke pijler onder het opleidingsconcept van diverse Fontys opleidingen, waaronder de opleidingen van FHKE. Om de feedbackgeletterdheid van studenten vanaf de start van de opleiding te versterken moeten opleiders (zowel vanuit de opleiding, als in het werkveld) zelf ook beschikken over feedbackgeletterdheid. Het gaat daarbij vooral om het ontwerpen en uitvoeren van effectieve feedbackprocessen.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: authentieke leeromgeving; Kenniscentrum: YES

Outdoor learning is een specifieke vorm van ervaringsgericht leren waarbij in een natuurlijke en uitdagende buitenomgeving op fysiek actieve wijze ervaringen worden opgedaan. Een natuurlijke buitenomgeving stimuleert beweging en de ontwikkeling van het brein. Hoe uitdagender de omgeving is, en hoe risicovoller het spelen is, hoe meer outdoor learning ook bijdraagt aan zelfvertrouwen, welbevinden en betrokkenheid van leerlingen. Outdoor learning zorgt bovendien voor een betere verbinding met de natuur en draagt daarmee bij aan een brede ontwikkeling (denken, voelen en handelen). Kortom, een natuurlijke en avontuurlijke buitenomgeving biedt een zeer rijke context voor ontwikkeling en zou nog meer en beter benut kunnen worden in ons onderwijs. Het lectoraat draagt hieraan bij door middel van praktijkonderzoek, kennisdeling en voortgezette professionalisering (scholing).

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

Onderzoekslijn: goed leraarschap; Kenniscentrum: LLO

Een inclusieve cultuur wil zeggen dat er sprake is van ‘belongingness’ en ‘uniqueness’. Belongingness houdt in dat alle betrokkenen het gevoel hebben bij de groep te horen en zich onvoorwaardelijk geaccepteerd voelt zoals ze zijn, ongeacht hun voorkeuren, uiterlijk of andere kenmerken. Dit betekent dat niemand zich buitengesloten voelt, door (vaak onbedoelde) uitingen in gedrag, houding of (beeld)materialen, procedures, regels en routines. uiterlijke kenmerken. Uniqueness houdt in dat alle betrokkenen zich gewaardeerd voelen om hun unieke kwaliteiten als individu. Dit betekent ook dat niet voor anderen wordt ingevuld wat hun behoeftes, voorkeuren en meningen zijn, maar dat voortdurend de dialoog wordt aangegaan. Er wordt geluisterd naar ieders ideeën, opvattingen en wensen, zodat alle kwaliteiten optimaal ontwikkeld en ingezet kunnen worden. In het lectoraat doen we onderzoek en ontwikkelen we tools die opleidingen en andere organisaties in staat stelt om zich te ontwikkelen tot een inclusieve organisatie waarin wordt gestreefd naar diversiteit.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?

De laatste jaren is er vanuit het onderwijs steeds meer interesse in het thema ‘sensitiviteit, omgevingssensitiviteit en hoogsensitiviteit’. In dit domeinbrede project werken de pabo’s, lerarenopleidingen VO, de masteropleiding voor speciaal onderwijs, de universiteit Leiden, de Radboud universiteit, SSPOH en stichting BOOM samen om het thema sensitiviteit een  plaats geven in de lerarenopleidingen en het (basis)onderwijs. Wat is de meerwaarde van het onderkennen van hoogsensitiviteit in het onderwijs? Wat verstaan we eronder en hoe kun je lerenden die sensitief zijn goed ondersteunen? Die vragen staan in dit project centraal.

Benieuwd naar de opbrengsten van dit thema?


  • Onderzoekscultuur
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    In scholen met een onderzoekscultuur hebben leraren een onderzoekende houding en werken ze op een systematische en onderzoeksmatige manier aan onderwijsverbetering. Onderwijsverbetering is daardoor evidence-informed en leidt tot beter onderwijskwaliteit. Een onderzoekscultuur is een aspect van een lerende organisatie. Gespreid leiderschap draagt bij aan een onderzoekscultuur. In ons lectoraat doen we veel onderzoek naar dit thema. We hebben een duidelijke visie ontwikkeld en veel tools en handvatten, waar scholen in het hele land mee werken. Het NRO maakt veel gebruik van onze expertise.

    Voor onze studenten is het belangrijk dat ze een onderzoekende houding ontwikkelen en op een onderzoeksmatige manier hun onderwijs kunnen verbeteren, samen met collega’s. Een onderzoekscultuur zorgt voor een aantrekkelijk leer- en werkklimaat, die ook academische en masteropgeleide leraren aantrekt en loopbaanontwikkeling mogelijk maakt. Schoolleiders spelen een cruciale rol in het creëren van de juiste condities.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anje Ros.

    De Leidraad ondersteunt scholen om zich tot lerende organisaties te ontwikkelen. De Leidraad bestaat uit zes op onderzoek gebaseerde aanbevelingen, apart voor leraren en voor schoolleiders. Aanbeveling 1 en 2 gaan over het onderzoeksmatig en cyclisch werken aan onderwijsverbetering en aanbeveling 3 t/m 6 over het creëren van een onderzoekscultuur. Naast de Leidraad, die je kunt downloaden of gratis bestellen, zijn er een poster, een infographic, diverse tools en verschillende video's beschikbaar.

    Ontwikkeld in opdracht van NRO, samen met Judith Amels (onderzoeker), Miriam Stallaert (schoolleider), Yaëlle van de Stolpe (leraar), Monique Volman (hoogleraar)

    Deze leeromgeving ondersteunt scholen – po, vo en mbo – om evidence-informed te werken aan onderwijsontwikkeling: meer onderbouwd, meer eigenaarschap, meer samenwerking. Er zijn scans en concrete acties voor de leraren, schoolleiders en bestuurders op drie dimensies: 1) Onderzoeksmatig werken; 2) Kennis en expertise benutten; 3) Samenwerkingscultuur versterken.

    Ontwikkeld in opdracht van het Platform Samen Onderzoeken, samen met Linda Van den Bergh, Gea Spaans, Lisette Uiterwijk, Marieke Pillen, Hester Edzes, Dianne Romijnders.

    Dit advies is een product van de PO-Raad, VO-Raad, MBO-Raad, VH en VSNU, in samenwerking met NRO en OCW en is gericht op de inrichting van een betere kennisinfrastructuur in Nederland.

    Ontwikkeld in opdracht van de vijf Sectorraden, Anje Ros heeft hierin namens de VH geparticipeerd.

    Deze leeromgeving is speciaal voor opleidingen om evidence-informed te werken aan verbetering van het onderwijs en zelf naar studenten een voorbeeldrol te vervullen. Er zijn scans en concrete acties voor de docenten, teamleiders en MT (beleid) op drie dimensies: 1) Onderzoeksmatig werken; 2) Kennis en expertise benutten; 3) Samenwerkingscultuur versterken.

    Ontwikkeld in opdracht van Platform Samen Onderzoeken, samen met Linda Van den Bergh, Gea Spaans

    Dit dialooginstrument ondersteunt leraren in werkgroepen, leerteams of PLG’s bij het aanpassen van hun manier van overleg, zodat de kwaliteit van het inhoudelijke gesprek wordt vergroot. Het instrument biedt praktische handvatten en voorbeelden bij de zes aspecten van reflectieve dialoog.

    Ontwikkeld in een NRO-project samen met Ellen Rohaan en Linda van den Bergh en Helma de Keijzer

    Eindrapport van een driejarig onderzoek, waarin 16 schoolleiders van een AOS en 4 VO-scholen zijn begeleid in het realiseren van een onderzoekscultuur. De opbrengsten zijn gemeten bij de leraren en schoolleiders zelf.

    NRO-project samen met Linda van den Bergh

    Themanummer De Nieuwe Meso (PDF)
    Ros, A., Bergh, L. van den, Timmermans, R. (2018), Focus op onderzoekscultuur in school en de rol van de schoolleider. Themanummer De Nieuwe Meso met zes artikelen, (5), nr 2, 48-107:

    • Introductie
    • Onderzoekscultuur in school
    • Werken aan de onderzoekscultuur
    • Feedbackfunctie en dialoogfunctie in de werkgroepen
    • Onderzoekende houding van leraren

    De ‘Scan onderzoekscultuur’, ontwikkeld met de AOS-scholen wordt in het hele land veel gebruikt. Deze scan beschrijft vijf fasen van de onderzoekscultuur op acht aspecten en is gebaseerd op onderzoek over professionele leergemeenschappen. Bij elk van de acht aspecten is een interventiekaart ontwikkeld die schoolleiders handvatten geeft om de onderzoekscultuur te verbeteren.

    De scan is uitgegeven door het Platform Samen Opleiden en Professionaliseren, ontwikkeld samen met Linda van den Bergh

    OnderWijs met Kennis helpt leraren bij het zoeken, selecteren, beoordelen en toepassen van kennis ter verbetering van de eigen onderwijspraktijk. Met deze webtool kunnen leraren hun competenties hierin vergroten, daardoor meer onderbouwde onderwijskundige keuzes maken en hun onderzoekende houding versterken.

    Ontwikkeld in een NRO-project samen met Ellen Rohaan en Linda van den Bergh

    • Baay, P., Ros, A. & Wagemakers, S. (2021). Impuls aan kennisgedreven onderwijsontwikkeling in het mbo: de treinmetafoor als kijk- en ontwikkelkader. Whitepaper. ‘s-Hertogenbosch: ECBO.
    • Leenheer, P., Van Luijn, G., Ros, A. & Van Wijk, L. (Eds.) (2019). Focus op onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk. De Nieuwe Meso. Themanummer, 4.
    • Rohaan, E. & Ros, A. (2018). Katern Onderwijs met Kennis. Gereedschap. OnderWijs met Kennis. Een webtool voor kennisbenutting in het onderwijs. JSW, 3.
    • Ros, A. (2018). Samenwerken aan onderwijsverbetering? Doe onderzoek! Tijdschrift voor Intern Begeleiders, (3), 6-11.
    • Ros, A., Timmermans, M. & Van der Steen, J. (2017). Lessen van de academische opleidingsscholen. BasisschoolManagement, (03), 16-18.
    • Van den Bergh, L & Ros, A. (2017). TIB-tool: Beter onderwijs? Zoek het uit! Acht aanraders. Themanummer uit Reeks TIB-tools (Tijdschrift voor Intern Begeleiders).
    • Sontag, L. & Ros, A. (2017). Doe meer met onderzoek! BasisschoolManagement, (03), 4-4.
    • Van den Bergh, L. & Ros, A. (2017). Groen licht voor de onderzoekscultuur. Didactief, 2017.
    • Van den Bergh, L. & Ros, A. (2017). Leren van en met collega’s. Zorg Primair, (08) 14-17.
    • Van den Bergh, L. & Ros, A. (2017). Het stimuleren van een onderzoekscultuur. BasisschoolManagement, (03) 8-11.

  •   Over Anje Ros

    Anje Ros

    Anje Ros is ruim tien jaar lector bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze wil met haar onderzoek bijdragen een innovaties in het onderwijs. Ze is samen met leraren, schoolleiders en opleiders voortdurend op zoek naar manieren waarop het onderwijs verbeterd kan worden.

  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. A.A. (Anje) Ros

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

  • Lerende organisatie
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Een lerende organisatie draagt bij aan het verbeteren van de onderwijskwaliteit en het voortdurend meebewegen met nieuwe ontwikkelingen. Ook draagt een lerende organisatie bij aan een professionele cultuur, waarin medewerkers van elkaar leren en steeds meer expertise ontwikkelen.

    In onze leiderschapsopleidingen besteden we veel aandacht aan de ontwikkeling van een lerende organisatie.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anje Ros.

    NRO heeft op basis van een praktijkbevraging zes thema’s geselecteerd, waarop ze onderzoek uitzetten. Aan mij de vraag om het populairste thema ‘de school als lerende en professionele organisatie uit te werken.

    Geschreven in opdracht van NRO

    Op deze themapagina staat een overzichtsartikel over het realiseren van een verbetercultuur en een overzicht van relevante artikelen en rapporten, tools, voorbeelden en vragen uit de praktijk.

    Ontwikkeld in opdracht van NRO

    In dit magazine ‘Duurzaam leren en werken in een veranderende samenleving’ staan vijf whitepapers beschreven gericht op diverse maatschappelijke thema’s, waaronder het thema De lerende organisatie. Resultaten van praktijkgericht onderzoek zijn samengevat en verwezen wordt naar relevante tools.

    Deze publicatie is ontwikkeld in opdracht van Fontys, geschreven door verschillende auteurs, de white paper over lerende organisaties samen met Petra Swennenhuis

    Deze werkomgeving ondersteunt startende leraren en hun begeleiders en leidinggevenden om ervoor te zorgen dat starters zich snel thuis voelen in de school, hun werk optimaal kunnen doen, zonder zichzelf te overvragen en zich optimaal kunnen ontwikkelen. Het gaat dus niet over het lesgeven, maar om alles erom heen.

    De werkomgeving ondersteunt leidinggevenden bij de verdere ontwikkeling van een professionele teamcultuur, waarin niet alleen starters, maar alle leraren zich thuis voelen. Als een ieder vanuit zijn eigen rol systematisch werkt aan een professionele cultuur, worden het werkplezier en de ontwikkeling van startende leraren en hun collega’s en daarmee de kwaliteit van het onderwijs versterkt. Vanwege het lerarentekort is het belang hiervan groter dan ooit.

    Deze werkomgeving is ontwikkeld in opdracht van de PO-Raad (Platform Samen Opleiden en Professionaliseren, in samenwerking met Claudia Lammerding en Patrick Scheijvens.

    Voor het Platform Samen opleiden en professionaliseren heeft Anje, samen met Linda van den Bergh, Brigit van Rossum en Ellen Rohaan praktische katernen ontwikkeld.

    Samen leren en kennisdelen in de opleidingsschool. Naar lerende organisaties op het niveau van school en partnerschap.

  •   Over Anje Ros en Henderijn Heldens

    Anje Ros en Henderijn Heldens

    Anje Ros:

    Anje Ros is ruim tien jaar lector bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze wil met haar onderzoek bijdragen een innovaties in het onderwijs. Ze is samen met leraren, schoolleiders en opleiders voortdurend op zoek naar manieren waarop het onderwijs verbeterd kan worden.

    Henderijn Heldens:

    Henderijn Heldens is als associate lector verbonden aan het lectoraat Cross-border business development en doet daarnaast onderzoek binnen het lectoraat Goed leraarschap, goed leiderschap. Naast jarenlange ervaring als opleider en curriculum ontwikkelaar richt zij zich in het onderzoek op innovatie en school/organisatie ontwikkeling. Daarbij vormt feedbackgeletterdheid een belangrijk thema. Henderijn is als kartrekker op het deelthema Lerende en Innoverende Organisaties verbonden aan het Kenniscentrum Leven Lang Ontwikkelen.


  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. A.A. (Anje) Ros

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

    Foto van persoon

    Dr. H.P.F. (Henderijn) Heldens

    Associate lector Cross-Border Business Development

  • Hoogbegaafdheid
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Alle leerlingen hebben recht op een ononderbroken ontwikkelingslijn, ook leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid hebben andere onderwijsbehoeften dan de meeste andere leerlingen. Binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie richten we ons onder andere op goed leraarschap voor leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid. We richten ons op primair onderwijs en tevens op de eigen (hoogbegaafde) studenten binnen de pabo’s. Het onderzoek vindt plaats binnen de basisonderwijs via de onderwijsonderzoekswerkplaatsen POINT (www.point013.nl) en binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie. We werken samen met het Wetenschappelijk Expertisecentrum RATiO (Radboud Talent in Ontwikkeling; www.ru.nl/bsi/ratio).


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anouke Bakx; lector Goed leraarschap, goed leiderschap.

    POINT staat voor “PassendOnderwijs voorIederNieuwTalent”. POINT is een werkplaats voor onderwijsonderzoek met betrekking tot (hoog)begaafdheid en talentontwikkeling. Er zijn drie POINT-werkplaatsen: POINT013 (Tilburg), POINT040 (Eindhoven) en POINT073 (Den Bosch). Binnen POINT willen we de onderwijspraktijk en het wetenschappelijke onderzoek met elkaar verbinden. Wetenschappelijk onderzoek waarbij de onderzoekers samen met de leerkrachten het onderzoek vormgeven. Waar is behoefte aan? Wat werkt en waarom?

    enIQma is een professionaliseringsspel (hoog)begaafdheid voor het primair onderwijs voor leraren, IB’ers en pabostudenten. Met enIQma kun je oefenen met casussen en signalen die mogelijk wijzen op (hoog)begaafdheid. EnIQma is meer dan een spel, het biedt ook een methodiek waarmee jij aan de slag kunt.

    Op basis van onderzoek onder hoogbegaafde hbo studenten zijn er tools ontwikkeld om hen beter tot hun recht te laten komen in het hbo: een kenniskaart met de belangrijkste conclusies van het onderzoek, een handelingskaart met tips hoe het onderwijs voor hen beter in te richten en ervaringskaarten waarin duidelijk wordt gemaakt welke paradoxen hoogbegaafde studenten in het hbo ervaren.

    • Hornstra, L., Van Weerdenburg, M., Van den Brand, M., Hoogeveen, L., & Bakx, A. (accepted). High-Ability Students’ Need Satisfaction and Motivation in Pull-Out and Regular Classes: A Quantitative and Qualitative Comparison between Settings. Roeper Review.
    • Mathijssen, S. A. C., Feltzer, M. J. A., Hoogeveen, L., Denissen, J., & Bakx, A. (accepted). Back to the Drawing Board: A Descriptive Study on Potential Indicators of Giftedness in Human Figure Drawings of Children Aged 4 to 6 Years. Roeper review.
    • Hornstra, L., Van den Bergh, L., Denissen, J., Diepstraten, I., & Bakx, A. (2022). Parents’ perceptions of secondary school students’ motivation and well-being before and during the COVID-19 lockdown: The moderating role of student characteristics. Journal of Research in Special Educational Needs. 10.1111/1471-3802.12551
    • Bakx, A., Samsen-Bronsveld, E., Van Elderen, L., & Van Horssen-Sollie, J. (2021). Self-Descriptions of High-Performing and Regular-Performing Primary School Students: An Open, Exploratory Study. Roeper Review, 43(4), 256-271, DOI: 10.1080/02783193.2021.1967543
    • Hornstra, L., Bakx, A., Mathijssen, S., & Denissen, J. J. (2020). Motivating gifted and non-gifted students in regular primary schools: A self-determination perspective. Learning and Individual Differences, 80, 101871.
    • Bakx, A., van Houtert, T. , van den Brand, M. & Hornstra, L. (2019). A comparison of high-ability pupils’ views versus regular ability pupils’ views of characteristics of good primary school teachers. Educational Studies, 45(1), 35-56. DOI: 10.1080/03055698.2017.1390443.
    • Hornstra, L., Smeets, K., Mathijssen, S., Denissen, J., & Bakx, A. (2022). Motiveren van (hoog)begaafde basisschoolleerlingen en hun klasgenoten in reguliere basisscholen: over behoefte aan autonomie-ondersteuning en betrokkenheid. Onderwijstijd, 2(1), 28 - 33.
    • Bakx, A., Greven, C., & Bas, S. (2022). Wetenschappelijk onderzoek: hoogsensitieve volwassenen aan het woord. HSP-magazine, 40-43.
    • Bakx, A., Van Gerven, E., & Weterings, A. (2022). Meer aandacht voor (hoog)begaafde leerlingen. Begaafdheidsonderwijs: Passend en pakkend onderwijs. Basisschoolmanagement, 1, 16-19.
    • Samsen, E., Hoogeveen, L., & Bakx, A. (2021). Top 20 principes voor onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen. Gifted@248, 33-36.
    • Bakx, A. (2021). Het goede doen, ook in de ogen van het kind, 13-16. In: Hoogbegaafdheid special: Met andere ogen, 1-22. met_andere_ogen_-_hoogbegaafdheid_-_special_12.pdf (aanpakmetandereogen.nl)
    • Van Horssen-Sollie, J., Samsen-Bronsveld, E., Van Elderen, L., & Bakx, A. (2021). Wie ben ik? Een onderzoek naar het zelfbeeld van hoogbegaafde basisschoolleerlingen. Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teaching, 14-17.
    • Bakx, A., Van Weerdenburg, M., Hoogeveen, L., & Kroesbergen, E., (2021). Samen komen we verder! Samenwerking tussen wetenschap en praktijk om het onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen te verbeteren. Gifted@248, 30-33.
    • Van Wessum, L., Bakx, A., & Vrieling-Teunter, E. (2021). Succesvol professionaliseren van leraren: Hoe doe je dat? Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 42(3), 44 – 53. magz_velov_42-3-5.pdf (brlo.nl)
    • Samsen-Bronsveld, E., Smeets, K., Zeeuwen, J., & Bakx, A. (2021). Passend onderwijs voor (hoog)begaafde leerlingen. Samenwerking tussen praktijk en wetenschap. Gifted@248, 22-26.
    • Smeets, K., Samsen, E., van Horssen-Sollie, J., van Elderen, L., & Bakx, A. (2021). Hoe zien (hoog)begaafde kinderen zichzelf? Gifted@248, 12-15.
    • Samsen, E., Laurens, N., Van Geloven, N., Heikamp, H., & Bakx, A. (2021). Professionaliseren met enIQma: Spel over (hoog)begaafdheid. LBBO Beter Begeleiden (mei), 30-33.
    • Peijnenbrug, J., Samsen, E., Smeets, K., & Bakx, A. (2021). Professionaliseringsbehoeften van leerkrachten op het gebied van (hoog)begaafdheid. Talent, 23(1), 12-13. Professionaliseringsbehoeften van leerkrachten op het gebied van (hoog) begaafdheid - Talent (tijdschrifttalent.nl)
    • Samsen, E., Smeets, K., Zeeuwen, J., & Bakx, A. (2021). Passend Onderwijs voor (hoog)begaafde kinderen: Samenwerking tussen praktijk en wetenschap. gifted@248: Magazine over (hoog)begaafde kinderen, 22-26.
    • Bulthuis, E., Diepstraten, I., Weterings, A., & Bakx, A. (2021). (Hoog)begaafde studenten in het hoger onderwijs: percepties van ICT-docenten. OnderWijsTijd, 1(1), 27-33.
    • Bakx, A., Samsen-Bronsveld, E., Smeets, K., & Hoogeveen, L. (2021)
    • Smeets, K., Bakx, A., & Hornstra (2021). Leraar24.nl.
    • Bakx, A., Samsen, E., & Hoogeveen, L. (2020). Top 20 principes uit de psychologie voor het onderwijs aan en het leren van creatieve, getalenteerde en begaafde leerlingen voor de VVE, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Center for Psychology in Schools and Education, APA.
    • Laurens, N., Heikamp, N., van Geloven, N., & Bakx, (2020). Spelend leren over (hoog)begaafdheid. Zorg Primair, 7, 25-27.
    • Van Gerven, E., Bakx, A., & Weterings, A. (2020). De openheid om zonder label te kunnen werken, is ingehaald door de praktische werkelijkheid. LBBO, magazine Beter Begeleiden, november, 12.
    • Bakx, A., Samsen-Bronsveld, E. Hornstra, L., Diepstraten, I. Speetjens, S. Van den Bergh, L., Denissen, J., & Van der Ven, S. (2020). Het welzijn en motivatie van PO- en VO-leerlingen tijdens onderwijs op school en afstandsonderwijs: de visie van ouders. Factsheet. Tilburg/Nijmegen/Utrecht: POINT-onderzoekswerkplaats i.s.m. Nederlands Jeugdinstituut.
    • Bronsveld, E. & Bakx, A. (2020). Professionaliseringsspel (hoog)begaafdheid. Didactief, juni 2020,
    • Bakx, A. & Hoogeveen, L. (2020). Herkenning en erkenning van (hoog)begaafde leerlingen: behoefte aan kennis en ervaring bij leerkrachten. Zorg Primair, themanummer inclusiever onderwijs, 14-15.
    • Van Elderen, L. & Bakx, A. (2020). Begeleiding van hoogbegaafde leerlingen: de betekenis van kennis, attitude en leerkrachtvaardigheden in persoonlijke groei. ZorgPrimair, 4, 13-16.
    • Bakx, A. (2020). Samen leren in het belang van begaafde leerlingen. LBBO Beter Begeleiden, maart(2), 30-34.
    • Bakx, A. (2020). Onderwijsonderzoekswerkplaats: waar wetenschap en praktijk samen komen. Schoolmanagement totaal, 2, 6-9.
    • Bakx, A. (2020). Aandacht voor het zelfbeeld: hoe zien kinderen zichzelf? JSW, special hoogbegaafdheid, 32-34.
    • https://www.radboudrecharge.nl/nl/artikel/geef-hoog-begaafde-kinderen-meer-regie-over-eigen-leren.
    • Bakx, A., & Bronsveld, E. (2019). Perspectief van het hoogbegaafde kind: wie ben ik?! Zorgbreed, 62 (16, 2), 16-25.
    • Bakx, A. & Van Balkom, J. (2018). Onderzoekswerkplaats Hoogbegaafdheid. Themanummer Zorg Primair, 5, 1-32.
    • Heijkamp, N. & Bakx, A. (2018). Hoogbegaafdheid en motivatie. Zorg Primair, 5, 14-16.
    • Van Kempen, C. & Bakx, A. (2018). Het hoogbegaafde kind in ‘the spotlight’. Zorg Primair, 5, 25-27.
    • Van der Velden, L. & Bakx, A. (1018). Gemotiveerd begaafd. Zorg Primair, 5, 27-30.
    • Bakx, A., van den Brand, M., & van Houtert, T. (2017). Signaleren en begeleiden van dubbel bijzondere (hoog)begaafde leerlingen. Tijdschrift IB, 4, 37-39.
    • Van den Brand, M., van Houtert, T., Bakx, A., & de Boer, E. (2017). Werken met (hoog)begaafde leerlingen in de klas. LBBO, Beter Begeleiden, januari, 26 – 31.
    • Brand, van den, M., Houtert, van, T., Hornstra, L., & Bakx, A. (2016). Interessant om goed te luisteren naar (hoog)begaafde kinderen: wat is er nodig om ook deze kinderen te boeien? Zorg Primair, 08, 17-19.
    • Houtert, van, T., Brand, van den, M., Bakx, A. & Hornstra, L. (2016). Goed leraarschap in de ogen van begaafde leerlingen: Tips voor het werken met hoogbegaafde kinderen. Zorg Primair, 4, 11-12.

    Onderwijsprijs Noord-Brabant voor de Point-werkplaatsen:

    EAPRIL award 2021 voor de Point-werkplaatsen

  •   Over Anouke Bakx

    Anouke Bakx

    Anouke Bakx is lector Goed leraarschap, Goed leiderschap bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Tevens werkt zij als bijzonder hoogleraar Begaafdheid aan de Radboud Universiteit. Zij is deskundig op het gebied van leren van leerlingen, kwaliteit van de leraar en van onderwijsvernieuwing.

  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Prof.dr. A.W.E.A. (Anouke) Bakx

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

  • Hoogsensitiviteit
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    De laatste jaren is er vanuit het onderwijs steeds meer interesse in het thema ‘sensitiviteit, omgevingssensitiviteit en hoogsensitiviteit’. In dit domeinbrede project werken de pabo’s, lerarenopleidingen VO, de masteropleiding voor speciaal onderwijs, de universiteit Leiden, de Radboud universiteit, SSPOH en stichting BOOM samen om het thema sensitiviteit een  plaats geven in de lerarenopleidingen en het (basis)onderwijs. Wat is de meerwaarde van het onderkennen van hoogsensitiviteit in het onderwijs? Wat verstaan we eronder en hoe kun je lerenden die sensitief zijn goed ondersteunen? Die vragen staan in dit project centraal.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anouke Bakx; lector Goed leraarschap, goed leiderschap.

    Mayen, N. & Bakx, A. (2016). Omgaan met hoog sensitieve leerlingen in je klas: hoog sensitief… heb deze leerlingen (ook) lief! Zorg Primair, 6, 16-19.

  •   Over Anouke Bakx

    Anouke Bakx

    Anouke Bakx is lector Goed leraarschap, Goed leiderschap bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Tevens werkt zij als bijzonder hoogleraar Begaafdheid aan de Radboud Universiteit. Zij is deskundig op het gebied van leren van leerlingen, kwaliteit van de leraar en van onderwijsvernieuwing.

  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Prof.dr. A.W.E.A. (Anouke) Bakx

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

  • Leiderschap
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Onderzoekslijn: hoogbegaafdheid; Kenniscentrum: YES

    Schoolleiders spelen een cruciale rol in het realiseren van onderwijskwaliteit. In ons lectoraat doen we onderzoek naar de rol van formele en informele leiders op schoolniveau en bestuursniveau. We richten ons daarbij vooral op de rol van schoolleiders in het realiseren van een lerende organisatie. Schoolleiders zijn verantwoordelijk voor het realiseren van een aantrekkelijk leer- en werkklimaat waarin leraren zich voortdurend blijven ontwikkelen en op een systematische manier werken aan het verbeteren van de onderwijskwaliteit (zie ook thema 1). De ontwikkeling van gespreid leiderschap is daarbij noodzakelijk.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anje Ros; lector Goed leraarschap, goed leiderschap.

    De online publicatie Leiderschap in verandering voor schoolleiders in PO, VO en MBO is een samenwerkingsproduct van een netwerk van onderzoekers op het gebied van leiderschap, waartoe Anje samen met Loes van Wessum het initiatief heeft genomen. Zij vormden samen met Piety Runhaar de eindredactie. In dit boek worden leiderschapspraktijken (zoals geformuleerd in de beroepsstandaard) theoretisch onderbouwd en worden praktische handvatten gegeven.

    De publicatie is tot stand gebracht met steun van het AVS, de raden en schoolleidersregisters. Een groot aantal auteurs hebben een bijdrage geleverd, waaronder Henderijn Heldens en Anje Ros.

    In opdracht van het SRVO hebben we het beroepsprofiel voor schoolleiders in het voortgezet onderwijs herzien. Hiertoe hebben we een literatuurstudie uitgevoerd, interviews gehouden met schoolleiders, bestuurders, P&O-medewerkers, leraren, leerlingen en experts. Ook hebben we een internationale vergelijking gedaan. Het beroepsprofiel vormt de basis voor de beroepsstandaard.

    Het onderzoek is uitgevoerd en het nieuwe beroepsprofiel ontwikkeld in opdracht van SRVO, uitgevoerd samen met Loes van Wessum en Inge Andersen.

    Op basis van interviews met schoolleiders (middenmanagers, rectoren en bestuurders) van vijf scholen, zijn portretten opgesteld. Het Playmakersmodel van Ikemoto, e.a. (2012) is als kader gebruikt.

    De portretten zijn ontwikkeld in opdracht van SRVO, uitgevoerd samen met Loes van Wessum

    Door het Kohnstamm Instituut is onderzocht op welke wijze schoolleiders en bestuurders in het vo werken aan hun professionele ontwikkeling. Het lectoraat heeft daaraan een bijdrage geleverd.

    Het onderzoek is uitgevoerd door Wouter Schenke, en collega’s met medewerking van Loes van Wessum en Anje Ros.

    Praktische kwaliteitskaarten voor schoolleiders om hen te ondersteunen bij keuzes in het kader van de gelden NP Onderwijs. In totaal hebben we tien kaarten ontwikkeld met thema’s als: inzet personeel, voorkomen van werkdruk en onderzoeksmatig werken. Ook hebben we een webinar gemaakt georganiseerd door het AVS.

    De kaarten en webinar zijn ontwikkeld in opdracht van AVS samen met Loes van Wessum.

    Praktische kwaliteitskaarten voor schoolleiders om hen te ondersteunen bij keuzes in het kader van passend onderwijs. In totaal hebben we vijf kaarten ontwikkeld met thema’s als: gebruik maken van kwaliteiten en expertise in de school en samenwerking met externe partners.

    De kaarten en webinar zijn ontwikkeld in opdracht van AVS samen met Loes van Wessum, Rachel Verheijen en Loes van Wessum.

    Kennisclip over onderzoeksmatig innoveren, onderdeel van de toolkit Innovatie van Samen Slimmer PO.

    De kennisclip is opgenomen in opdracht van de PO-Raad.

    Drieluik over De leraar: een professie met perspectief. Het derde deel gaat vooral over de rol van schoolleiders om een goede leeromgeving voor leraren te bieden.

    De drieluik is uitgegeven door Ten Brink, en is vrij te downloaden, van deel 3 heeft Anje de eindredactie gevoerd samen met Femke Geijsel, Jan Dengerink en Bas de Wit.
    Ros, A., Geijsel, F., Dengerink, J., & De Wit, B. (Reds.) (2020). Leraar: een professie met perspectief. Deel 3: Een leeromgeving voor leraren. Meppel: Ten Brink Uitgevers.

    Dit gratis boek is de opbrengst van de samenwerking van een groep onderzoekers op het gebied van leiderschap in het onderwijs. Elk hoofdstuk gaat uin op een aspect van het beroepsprofiel van schoolleiders. Vanuit het lectoraat hebben we de eindredactie gedaan met twee collega’s en een bijdrage geleverd aan diverse hoofdstukken.

    • Ros, A., Van Wessum, L. & Van der Put, M. (2021). Gespreid leiderschap: de rol van de schoolleider. De Nieuwe Meso.
    • Ros, A. & Van den Bergh, L. (2021). Aan de slag met de onderzoekscultuur in de school. LBBO Beter Begeleiden. December 2021.
    • Ros, A., Oolbekkink-Marchand, H., Kools, Q., & Heldens, H. (2020). Wat leren we van Corona? Didactief oline. https://didactiefonline.nl/artikel/wat-leren-we-van-corona
    • Ros, A. & Van Wessum, L. (2020). Hoe zorg je dat leraren zich blijven ontwikkelen? Het stimuleren van een leercultuur. De Nieuwe Meso.
    • Ros, A. & Van Rossum, B. (2019). Gespreid Leiderschap: opbrengsten en valkuilen. Basisschool Management, 1, 12-15.
    • Ros, A. & Van Rossum, B. (2019). Benut de expertise in je school! Op weg naar gespreid leiderschap. De Nieuwe Meso, 2, 30-33.
    • Ros, A. & Van Rossum, B. (2019). Succesvolle voorbeelden van gespreid leiderschap. Basisschool Management, 5, 4-7.
    • Ros, A. & Van Rossum, B. (2019). De rol van de schoolleider. Gedeelde ambitie en verantwoordelijkheid. Zorg Primair, 8, 23-26.
    • Van den Bergh, L. & Ros, A. (2020). Werk maken van gelijke kansen: de rol van de schoolleider. BasisschoolManagement, 4-7.


  •   Over Anje Ros

    Anje Ros

    Anje Ros is ruim tien jaar lector bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze wil met haar onderzoek bijdragen een innovaties in het onderwijs. Ze is samen met leraren, schoolleiders en opleiders voortdurend op zoek naar manieren waarop het onderwijs verbeterd kan worden.


  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. A.A. (Anje) Ros

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

  • Samen innoveren
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Samen innoveren houdt in dat samen wordt gewerkt aan het oplossen van complexe vraagstukken in de onderwijspraktijk. Samen innoveren draagt niet alleen bij aan het ontwikkelen van inzichten en tools om complexe vraagstukken op te lossen, maar ook aan professionalisering van de deelnemers. Als het samen innoveren op een ontwerpgerichte en onderzoeksmatige manier plaatsvindt leren deelnemers van elkaar over het thema en ontwikkelen ontwerp-, onderzoeks- en samenwerkingsvaardigheden. De innovatie kan daardoor ook beter worden ingebed in de praktijk. Het benutten van elkaars expertise en elkaars netwerken krijgen daarbij extra aandacht. Het is ook een krachtige leeromgeving voor studenten, zogeheten hybride leeromgevingen. In het lectoraat doen we zowel onderzoek naar een effectieve methodiek, opbrengsten en de rol van deelnemers als verbinders.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Henderijn Heldens en Anje Ros.

    De toolkit is ontwikkeld voor iedereen die in (bovenschoolse) teams op een effectieve manier wil samenwerken aan een innovatief vraagstuk. Hij bestaant uit een handleiding met een beschrijving van de methodiek, katern met achtergronden, PowerPoints, filmpjes en werkvormen die je zelf kunt aanpassen en die leiden tot diepgang en praktisch bruikbare oplossingen. De methodiek biedt structuur in het proces van samen leren en ondersteunt het ontwerpen van een praktische tool of handreiking die helpt het innovatieve vraagstuk op te lossen. De methodiek omvat acht sessies, voor elke sessie is er een leidraad in de vorm van een PowerPoint met daarin doel, een agenda en werkvormen.

    De toolkit is ontwikkeld in opdracht van het Platform Samen Onderzoeken door Henderijn Heldens en Anje Ros.

    Bij de toolkit samen innoveren in een innovatieteam is een webinar gemaakt, waarin we de methodiek toelichten, opbrengsten laten zien en vragen beantwoorden. Naast de webinar zijn er binnen en buiten Fontys diverse presentaties en workshops verzorgd overde toolkit. Tevens is een artikel over de methodiek in het Velon-tijdschrift geplaatst.

    De webinar is gemaakt door het Platform Samen Onderzoeken met Henderijn en Anje.

    Ros, A., Heldens, H., Dokter, N. & Rongen, M. (2021). Samen ontwerpen in een innovatieteam. Een methodiek voor samen leren en innoveren van opleiders, studenten en leraren. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 1. (PDF beschikbaar)

    Ten behoeve van het inrichten van innovatieteams binnen het POS is een animatiefilmpje ontwikkeld over de werkwijze van de innovatieteams en de toolkit.

    In dit Sprong-project werken lerarenopleidingen van verschillende Hogescholen samen met scholen in het PO, VO en MBO aan vraagstukken uit de praktijk in kennislabs. Hierbij gebruiken we de methodiek van innovatieteams (zie hierboven). Op de Sprong website zijn verschillende opbrengsten (handreikingen, tools) van kennislabs te vinden, waaraan deels ook lectoraatsleden hebben bijgedragen. Elk kennislab heeft een kennisregisseur die het proces faciliteert. Voor deze regisseurs is een training ontwikkeld in het lectoraat, die jaarlijks wordt aangeboden.

    Het Sprong-project wordt gefinancierd door SIA, wordt uitgevoerd onder penvoerderschap van FLOT Henderijn en Anje zitten in de stuurgroep.

    In hybride leeromgevingen werken studenten, vaak samen met werkveldpartners en soms ook docenten aan complexe vraagstukken. Om na te gaan hoe complex een vraagstuk daadwerkelijk is en of deze past bij de fase van de opleiding van studenten is de complextool ontwikkeld. De tool biedt ook handvatten om de complexiteit te verlagen of verhogen. Tevens is een artikel gepubliceerd hierover in het tijdschrift Onderzoek van onderwijs.

    De Complextool is ontwikkeld in opdracht van Fontys, samen met Petra Swennenhuis

    Ros, A., Heldens, H. & Swennenhuis, P. (2021) Leren van complexe vraagstukken uit de praktijk: hoe complex mag het zijn? Onderzoek van Onderwijs

    Onderzoek bij vijf opleidingen van Fontys in vijf domeinen naar de motieven, opbrengsten, knelpunten en succesfactoren van interorganisationele samenwerking in hybride leeromgevingen.

    Hieruit volgen nog artikelen en tools, zie website Fontys Hybride leeromgevingen


  •   Over Henderijn Heldens en Anje Ros

    Henderijn Heldens en Anje Ros

    Henderijn Heldens:

    Henderijn Heldens is als associate lector verbonden aan het lectoraat Cross-border business development en doet daarnaast onderzoek binnen het lectoraat Goed leraarschap, goed leiderschap. Naast jarenlange ervaring als opleider en curriculum ontwikkelaar richt zij zich in het onderzoek op innovatie en school/organisatie ontwikkeling. Daarbij vormt feedbackgeletterdheid een belangrijk thema. Henderijn is als kartrekker op het deelthema Lerende en Innoverende Organisaties verbonden aan het Kenniscentrum Leven Lang Ontwikkelen.

    Anje Ros:

    Anje Ros is ruim tien jaar lector bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze wil met haar onderzoek bijdragen een innovaties in het onderwijs. Ze is samen met leraren, schoolleiders en opleiders voortdurend op zoek naar manieren waarop het onderwijs verbeterd kan worden.


  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. H.P.F. (Henderijn) Heldens

    Associate lector Cross-Border Business Development
    Foto van persoon

    Dr. A.A. (Anje) Ros

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap

  • Feedbackgeletterdheid
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Feedbackgeletterdheid omvat kennis, vaardigheden en houding die nodig zijn om effectief sturing te kunnen geven aan het feedbackproces ter ondersteuning van het eigen leren. Het gaat hierbij onder andere om het waarderen van feedback als essentieel onderdeel van het leerproces, het kunnen nemen van beslissingen over het vervolg van het leren op basis van feedback, het kunnen omgaan met emoties en het bepalen en plannen van vervolgacties op basis van feedback. Ook het leren stellen van krachtige, doelgerichte feedbackvragen is een belangrijk element van feedbackgeletterdheid. Een krachtig feedbackproces is essentieel om zelf sturing te kunnen geven aan het leren en vormt een belangrijke pijler onder het opleidingsconcept van diverse Fontys opleidingen, waaronder de opleidingen van FHKE. Om de feedbackgeletterdheid van studenten vanaf de start van de opleiding te versterken moeten opleiders (zowel vanuit de opleiding, als in het werkveld) zelf ook beschikken over feedbackgeletterdheid. Het gaat daarbij vooral om het ontwerpen en uitvoeren van effectieve feedbackprocessen.

    Wil je meer lezen over de inhoud van feedbackgeletterdheid?


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Henderijn Heldens.

    Op de website van het Platform Leren van Toetsen zijn enkele blogberichten gepubliceerd vanuit het leernetwerk Feedbackgeletterdheid van het platform.

    Binnen en buiten Fontys Hogeschool Kind en Educatie en het Partnerschap Opleiden in de School zijn diverse presentaties en workshops verzorgd over feedbackgeletterdheid, waaronder een workshop op het Comenius kennisfestival in Nieuwegein en een workshop tijdens het Festival Leren van Toetsen in Den Haag. In 2021 werd vanuit het lectoraat het online event Week van Feedbackgeletterdheid georganiseerd voor kennisdeling rondom het thema. Hierover werd een artikel geschreven op de Fontys nieuwspagina.

    Binnen FHKE zijn een tiental leergemeenschappen actief in het kader van een Comenius project. Deze leergemeenschappen hebben praktische tools opgeleverd voor het versterken van feedbackgeletterdheid.

    Momenteel wordt er flankerend onderzoek gedaan naar de opbrengsten van de leergemeenschappen Feedbackgeletterdheid die binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie actief zijn. Via het Stride onderzoek i.s.m. TiU (zie hoogbegaafdheid) worden data verzameld over ervaren feedbackgeletterdheid en ervaren ondersteuning bij studenten. In de loop van 2023 worden de eerste opbrengsten van het onderzoek verwacht.

  •   Over Henderijn Heldens

    Henderijn Heldens

    Henderijn Heldens is als associate lector verbonden aan het lectoraat Cross-border business development en doet daarnaast onderzoek binnen het lectoraat Goed leraarschap, goed leiderschap. Naast jarenlange ervaring als opleider en curriculum ontwikkelaar richt zij zich in het onderzoek op innovatie en school/organisatie ontwikkeling. Daarbij vormt feedbackgeletterdheid een belangrijk thema. Henderijn is als kartrekker op het deelthema Lerende en Innoverende Organisaties verbonden aan het Kenniscentrum Leven Lang Ontwikkelen.

  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. H.P.F. (Henderijn) Heldens

    Associate lector Cross-Border Business Development

  • Outdoor Learning
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Onderzoekslijn: leeromgevingen; Kenniscentrum: YES

    Outdoor learning is een specifieke vorm van ervaringsgericht leren waarbij in een natuurlijke en uitdagende buitenomgeving op fysiek actieve wijze ervaringen worden opgedaan. Een natuurlijke buitenomgeving stimuleert beweging en de ontwikkeling van het brein. Hoe uitdagender de omgeving is, en hoe risicovoller het spelen is, hoe meer outdoor learning ook bijdraagt aan zelfvertrouwen, welbevinden en betrokkenheid van leerlingen. Outdoor learning zorgt bovendien voor een betere verbinding met de natuur en draagt daarmee bij aan een brede ontwikkeling (denken, voelen en handelen). Kortom, een natuurlijke en avontuurlijke buitenomgeving biedt een zeer rijke context voor ontwikkeling en zou nog meer en beter benut kunnen worden in ons onderwijs. Het lectoraat draagt hieraan bij door middel van praktijkonderzoek, kennisdeling en voortgezette professionalisering (scholing).


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Ellen Rohaan.

    In september 2022 is het project ‘Expeditie Leer-Kracht van start gegaan bij FHKE. Dit project heeft een eigen webpagina die te bereiken is via: Expeditie LEER-Kracht | Fontys Hogescholen. Op deze website verschijnen regelmatig updates en nieuwtjes over de versterken van outdoor learning op onze pabo.
    • Boek: Malmberg, T., Rohaan, E., Van Duin, S. & Klapwijk, R. (2018). Onderzoekend en ontwerpend de wereld ontdekken. Natuur & Techniek in het basisonderwijs. Groningen: Noordhoff Uitgevers. Onderzoekend en ontwerpend de wereld ontdekken (noordhoff.nl)
    • Praktijkartikel: Rohaan, E. (2021). Kom mee naar buiten! Buiten leren in de praktijk brengen. JSW, 6: 6-9. Kom-mee-naar-buiten.htm (fontys.nl)
    • Interview: Bij outdoor learning vallen de kaders van het klaslokaal weg (fontys.nl)
    • LinkedIn-artikel: In Beweging met je Brein | LinkedIn
    • Het Gewoon DOEnBoek: Buitenles GEWOON DOEn BOEK (buitenlesdag.nl)
    • Blog: Maak kennis met de outdoor opleidingsschool: KC Christoffel in Tilburg | Partnerschap opleiden in de school

    Om outdoor learning in het pabocurriculum én in het werkveld te versterken zijn we in september 2022 gestart met de pilot ‘outdoor opleidingsscholen’. Uit het netwerk Partnerschap Opleiden in de School (POS) zijn drie scholen aangemerkt als ‘outdoor opleidingsschool’. Deze drie scholen werken in een leergemeenschap van leerkrachten, studenten en pabodocenten gezamenlijk aan buitenonderwijs. De pilot zal vanaf het studiejaar 2022-2023 worden voorgezet in de vorm van een netwerk van outdoor opleidingsscholen. Steeds meer scholen sluiten zich aan en iedere school die aan de slag wil met outdoor learning is welkom!

    Voor de werving van outdoor opleidingsscholen is een video gemaakt.

    Vanaf het studiejaar 2022-2023 zal een innovatieteam outdoor learning worden gevormd. Dit team bestaande uit leerkrachten en pabostudenten zal onder begeleiding van een onderzoeker uit het lectoraat ontwerpgericht werken aan innovatief lesmateriaal voor buitenonderwijs.
    Zowel voor onze eigen opleidingen als voor het werkveld, zowel basisonderwijs als kinderopvang, zijn verschillende lezingen en workshops aangeboden rondom het thema outdoor learning. Het lectoraat biedt deze professionaliseringsactiviteiten op maat. Neem hierover direct contact op met senior onderzoeker Ellen Rohaan (e.rohaan@fontys.nl) voor meer informatie.
    Eind april vindt de jaarlijkse studiereis naar Noorwegen plaats. Deze studiereis staat geheel in het teken van outdoor learning en het Scandinavische fenomeen ‘friluftsliv’. De reis is in eerste instantie bedoeld voor onze eigen studenten, maar ook leerkrachten uit ons POS-netwerk kunnen zich inschrijven. Studiereizen kunnen eventueel ook op maat worden aangeboden voor basisscholen.
    Op het gebied van outdoor learning werkt FHKE samen met Fontys Sporthogeschool nauw samen via een Erasmus+ interinstitutional agreement met de Western Norway University of Applied Sciences. HVL door middel van docent- en studentuitwisseling. Onze studenten kunnen daar o.a. de minor ‘outdoor education and nordic friluftsliv’ (30 ECTS) volgen.

  •   Over Ellen Rohaan

    Ellen Rohaan

    ////////


  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. Ellen Rohaan

    Sr. Onderzoeker

  • Inclusieve organisatie
  •   Over het thema

    Wat houdt het thema in?

    Een inclusieve cultuur wil zeggen dat er sprake is van ‘belongingness’ en ‘uniqueness’. Belongingness houdt in dat alle betrokkenen het gevoel hebben bij de groep te horen en zich onvoorwaardelijk geaccepteerd voelt zoals ze zijn, ongeacht hun voorkeuren, uiterlijk of andere kenmerken. Dit betekent dat niemand zich buitengesloten voelt, door (vaak onbedoelde) uitingen in gedrag, houding of (beeld)materialen, procedures, regels en routines. uiterlijke kenmerken. Uniqueness houdt in dat alle betrokkenen zich gewaardeerd voelen om hun unieke kwaliteiten als individu. Dit betekent ook dat niet voor anderen wordt ingevuld wat hun behoeftes, voorkeuren en meningen zijn, maar dat voortdurend de dialoog wordt aangegaan. Er wordt geluisterd naar ieders ideeën, opvattingen en wensen, zodat alle kwaliteiten optimaal ontwikkeld en ingezet kunnen worden. In het lectoraat doen we onderzoek en ontwikkelen we tools die opleidingen en andere organisaties in staat stelt om zich te ontwikkelen tot een inclusieve organisatie waarin wordt gestreefd naar diversiteit.


  •   Opbrengsten

    Opbrengsten

    Lees hier meer over de opbrengsten van Anje Ros, Rachel Verheijen en Isabelle Diepstraten.

    Anje Ros

    De werkomgeving inclusieve cultuur ondersteunt opleidingen om systematisch te werken aan een cultuur waarin diversiteit wordt nagestreefd en iedere student en iedere docent zich gewaardeerd voelt om wie hij/zij is. Deze werkomgeving is mogelijk gemaakt door om opleidingen te ondersteunen bij het verbeteren van de cultuur gericht op diversiteit en inclusie. Opleidingen kunnen een scan uitvoeren, acties kiezen en een werkplan maken op drie dimensies: inclusief klimaat, diversiteit wat betreft gender en diversiteit wat betreft culturele achtergrond.

    Eenzelfde werkomgeving is tevens ontwikkeld voor scholen, om te werken aan een inclusief en divers klimaat in hun school.

    De werkomgevingen zijn ontwikkeld in opdracht van de Alliantie ‘Divers voor de klas’ en geplaatst op het Platform Samen Opleiden en professionaliseren, samen met Gert-Jan Veerman

    Rachel Verheijen

    De Kindcentrum Integratiescan is een op onderzoek gebaseerd instrument waarmee kindcentra zichzelf kunnen inschalen op verschillende dimensies in welke mate er sprake is van interprofessionele samenwerking en integratie tussen onderwijs en opvang (inclusief buitenschoolse opvang). Kindcentra kunnen zich inschalen op 5 niveaus van segregatie tot integratie, per cel staat een korte omschrijving van de samenwerking. Op basis hiervan kunnen leiders stappen nemen om de integratie te bevorderen. Een artikel hierover is verschenen in Pedagogische Studiën.

    De Kindcentrum IntegratieScan is ontwikkeld in het kader van de PhD-studie van Rachel Verheijen, samen met Anje en Marc Vermeulen.

    PDF beschikbaar

    • Verheijen-Tiemstra, R.M.E., Ros, A.A. & Vermeulen, M.J.M. (2020). Werelden van verschil: aard en intensiteit van interprofessionele samenwerking tussen basisonderwijs en kinderopvang. Pedagogische Studiën, (97), 59-75. https://pedagogischestudien.nl/search?identifier=713810

    Isabelle Diepstraten i.s.m. Anouke Bakx, Danae Bodewes, Annemieke Weterings-Helmons

    Op basis van onderzoek onder hoogbegaafde hbo studenten zijn er tools ontwikkeld om hen beter tot hun recht te laten komen in het hbo: een kenniskaart met de belangrijkste conclusies van het onderzoek, een handelingskaart met tips hoe het onderwijs voor hen beter in te richten en ervaringskaarten waarin duidelijk wordt gemaakt welke paradoxen hoogbegaafde studenten in het hbo ervaren.

    • Wetenschappelijk artikel: Diepstraten, I., Bodewes, D., Weterings-Helmons, A. & Bakx, A. (2022). Supporting gifted students to flourish in higher education: an open, exploratory, narrative study. Ingediend mei 2022 Roeper Review.
    • Onderzoeksrapport: Diepstraten, I., Bodewes, D., Weterings-Helmons, A. & Bakx, A. (2021). Hoogbegaafde studenten laten floreren. Tilburg: Fontys TEC-project Learning for Society.
    • Praktijkartikel: Bulthuis, E., Diepstraten, I., Weterings-Helmons, A. & Bakx, A. (2021). (Hoog)begaafde studenten in het hoger beroepsonderwijs. Percepties van docenten ICT. OnderWijsTijd, jrg. 1, no. 1, 27-33.
    • Interview met Isabelle: Doorn, R. van (11 mei 2021). Volgens Fontys is hoogbegaafdheid ook onderdeel van diversiteit en inclusie. Science Guide: https://www.scienceguide.nl/2021/05/volgens-fontys-is-hoogbegaafdheid-ook-onderdeel-van-diversiteit-en-inclusie/
    • Interview met Danae Bodews: Mensa Nederland (2021): https://www.mensa.nl/nieuws/zo-laat-fontys-hoogbegaafde-studenten-floreren
    • Kennissynthese Diversiteit en inclusie. Van den Bergh, L. & Diepstraten, I. (2021). Inclusiviteit in het onderwijs. In A. Ros, M. Thunnissen, H. van Beelen (red.). Duurzaam leren en werken in een veranderende samenleving. Praktijkgericht onderzoek en tools voor praktijk en onderzoek. Fontys Hogescholen.
    • Blogs diversiteit inclusief voor FHKE over omgaan met sociale ongelijkheid: www.isabellediepstraten.nl
    • Bijdrage aan en expert feedback op digitale kennisbank http://gelijkekansenindeklas.nl door Isabelle en Linda van den Bergh
    • Webinar Isabelle Diepstraten: Hoogbegaafde studenten laten floreren. Fontys week Levenlang ontwikkelen, 16 juni 2021
    • Webinar Isabelle Diepstraten: Hoogbegaafde studenten laten floreren. Fontys week van de Feedbackgeletterdheid, 19 maart 2021
    • Webinar Isabelle Diepstraten: Hoogbegaafde studenten laten floreren. Landelijke week van Hoogbegaafdheid, 11 maart 2021
    • Webinar Isabelle Diepstraten: Hoogbegaafde studenten laten floreren. Fontys week Levenslang ontwikkelen, 18 november 2020
    • Webinar Tools voor een diverse onderwijscultuur in de week van diversiteit, 4 t/m 8 oktober 2021 (Isabelle Diepstraten)
    • Bijdrage aan de tool Belevingscircuit van Fontys Pulsed met een casus rondom selffulfilling prophecy (Isabelle Diepstraten en Linda van den Bergh)
    • Workshop met basisteams van docenten binnen Fontys Hogeschool Kind en Educatie m.b.v. de scan inclusie uitgevoerd door de diversiteitsambassadeur van het betreffende basisteam (Isabelle Diepstraten bijvoorbeeld bij basisteam deeltijd Tilburg)
    • Vervolg onderzoek met hoogbegaafde hbo medewerkers door Isabelle Diepstraten en Danae Bodewes
    • Uitwisseling over omgaan met hoogbegaafdheid met Universiteit Hokkaido, Japan

  •   Over onze onderzoekers

     Anje Ros, Rachel Verheijen en Isabelle Diepstraten

    Anje Ros:

    Anje Ros is ruim tien jaar lector bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze wil met haar onderzoek bijdragen een innovaties in het onderwijs. Ze is samen met leraren, schoolleiders en opleiders voortdurend op zoek naar manieren waarop het onderwijs verbeterd kan worden.

    Rachel Verheijen:

    Rachel Verheijen-Tiemstra is (onderzoeks)docent bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie en promovendus aan Tilburg University, Human Resource Studies. In 2019 ontving zij een NWO promotiebeurs voor leraren. Haar promotieonderzoek richt zich op de rol van inclusief leiderschap bij het versterken van interprofessionele samenwerking tussen kinderopvang en basisonderwijs. Daarnaast participeert ze vanuit het lectoraat als onderzoeker bij de onderzoekswerkplaats POINT073.

    Isabelle Diepstraten:

    Dr. Isabelle Diepstraten is als socioloog en historicus geïnteresseerd in leerbiografieën en hoe (maatschappelijke) contexten daar op inwerken. Ze werkt als senior onderzoeker bij het lectoraat Goed Leraarschap, goed leiderschap en als lerarenopleider bij Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Ze doet onderzoek naar en maakt tools voor het omgaan met diversiteit, kansenongelijkheid en inclusie in relatie tot leren en professionaliseren. Gender, herkomstmilieu, eerste generatie studenten en hoogbegaafdheid zijn daarbij focuspunten. Ook als lid van Raden van Toezicht in het onderwijs heeft zij bovengenoemde thematiek als belangrijk aandachtspunt. Zie blogs en meer info op www.isabellediepstraten.nl.


  •   Contact

    Contact

    Foto van persoon

    Dr. A.A. (Anje) Ros

    Lector Goed leraarschap, goed leiderschap